سپس در اثر تركيبات مائى و ارضى ( آبى و زمينى ) نباتات آبى پيدا شده است . و پس از آن بواسطهء تكامل نباتات و در بر گرفتن آنها ذرّات حياتى را در خود ، ماهى و سائر حيوانات آبى پيدا شدهاند . و سپس ماهى بالدار ذو حياتين پديدار شد ، و به دنبال آن حيوان خشكى ، و به دنبال آن انسان بوجود آمده است .
تمام اين مراتب به علّت ترقّى و تكاملى بوده است كه بر تركيب زمينى موجود در مرتبهء سابقه عارض شده و آن را به تركيب در صورت مرتبهء لاحقه متحوّل نموده است .
اوّلا نبات ، ثانيا حيوان آبى ، ثالثا حيوان ذو حياتين ؛ رابعا حيوان برّى ، خامسا انسان ؛ بر روى ترتيب و مدار مذكور .
[ مجموع ادلّهء علوم طبيعى ، تطوّر انواع را ثابت مىكند نه تبدّل را ]
و تمام اين مطالب ، سرچشمه گرفته است اوّلا از آنچه مشاهده شده است از كمال تنظيمى كه در ساختمان و پيكرهء وجودى آنها به طور مرتّب و منظّم ، از ناقص به سوى كامل جلو رفته است .
و ثانيا از تجاربى كه در موارد جزئيّهء تطوّرات در انواع تحقّق يافته است .
و تطوّر و تكامل در انواع را فرضيّه گرفتهاند براى تبدّل و تحوّل در انواع ، و براى توجيه آثار و خواصّى كه در نوعى مشاهده شده است ، براى الحاق و لحاق به نوع ديگر ؛ بدون قيام دليلى بالخصوص و بدون نفى غير آن فرضيّه ، « * » درحالىكه ممكن است تمام اين انواع با يكدگر متباين باشند بدون اتّصال در
هامش
- استوار شد ، درحالىكه همهاش دود بود . و به آسمان و زمين خطاب كرد : بيائيد ! خواه از روى رضايت ، و خواه از روى كراهت ! گفتند : مىآئيم درحالىكه ما سر تسليم فرودآورده و طوق بندگى را بر گردن نهادهايم ! »
( * ) - لاپلاس (Laplace) كه حياتش ميان سالهاى 1749 تا 1827 ميلادى بوده است ، منجّم و مهندس مشهور فرانسه است .