نسل بشر به طبقات قبلى و حيوانات پيشين ، اين اثبات فقط در دائرهء امكان است ، نه وقوع خارجى . زيرا در برابر اين طريق از منتهى شدن به سلسلهء اعقاب گذشته و قبل از انسان ، طريق ديگرى هم در مرحلهء بحث و تدريس كلاسيكى امكان تحقّق دارد و آن ، پيدايش مبدأ نسل بشر از آدم و زوجش به طريق دفعيّت و تحقّق ارادهء قاهرهء حضرت ربّ قدير عليم ، بر نهج ساختمان وجودى آنها از خاك ، بدون تبدّل نوعى از نوعى ديگر بوده باشد . و تا راه اين امكان مسدود نگردد ، التزام به تحقّق آدم و حوّا سر سلسلهء نسل بنى آدم ، از أطوار انواع ماضيه بلا وجه خواهد بود .
و چون هم طبق اصول علميّه ، و هم طبق تصريح آيه قرآن به آنكه تمام سلسلهء نسل بشر امروزى واقع در كرهء خاك ، منتهى به يك مرد و يك زن مىشوند ؛ و در ميان اينها از سائر موجودات ، چه از فرشتگان و يا از جنّيان و يا از حيوانات ، دخالتى در پيدايش نسل اوّلين آنها نداشته است ؛ « 1 » بنابراين بايد گفت : در صورت تماميّت ادلّهء زيست شناسان ، و بر فرض تحقّق حلقهء مفقوده ؛ آن سلسله از انسان و يا موجوداتى كه بعد از حلقهء اخيره موجود شدهاند ، ممكن است بواسطهء عوارض خارجى كه در طول صدها ميليون سال در زمين تحقّق پيدا كرده است ؛ از آتشفشانيها و سيلها و طوفانها و زلزلههاى جهانى و أمثالها كه يك نظير آن در طوفان نوح متحقّق شد و غير از نسل نوح پيامبر تمام انسانهاى روى زمين را غرق نمود ، همگى از بين رفته باشند و اين سلسلهء بشر كه
هامش
( 1 ) - آيه أوّل ، از سورهء 4 : النّساء :يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالًا كَثِيراً وَ نِساءً. « اى مردم ! تقواى پروردگارتان را پيشه سازيد ؛ آنكسىكه شما را از نفس واحدى آفريد و از آن نفس ، زنش را آفريد . و از اين دو تن ، مردان بسيارى را و زنانى را در روى زمين پخش كرد . »