اين برداشت بهخودىخود چندان دلپذير نيست . از اين نادلپذيرتر آنكه :
مطابق اين نظر ، نورى كه از ستارگان گسيل مىشود ، و نيز ستارگان مجموعهء ستارهاى ؛ پيوسته داخل فضاى نامتناهى مىشوند ، و ديگر نه بازمىگردند و نه به كنش متقابل با اشياء ديگر طبيعت مىپردازند .
سرنوشت چنين جهان مادّى متناهى آنست كه اندك اندك ولى به شكل منظّم هر چه تهىتر شود .
زلّيگر براى رهائى از اين معمّا تعديلى را در قانون نيوتون پيشنهاد كرد . او فرض كرد كه : نيروى جاذبهء ميان دو جرم در فواصل بسيار زياد سريعتر از قانون عكس مجذور كاهش پيدا مىكند .
در اين صورت تكاثف متوسّط مادّه مىتواند در همه جا حتّى در بىنهايت ثابت بماند ، بىآنكه ميدانهاى گرانشى بىنهايت بزرگ پديد آيد . بدين ترتيب خود را از شرّ تصوّر نادلپذير جهانى مادّى كه داراى چيزى از نوع مركزيّت است مىرهانيم . » « 1 » معلوم است كه اشكال اينشتين به نيوتون بنا بر فرض غير متناهى بودن فضاست . او در فصل بعد يعنى در فصل 31 در تحت عنوان امكانپذير بودن جهان متناهى ولى بيكرانه شرح مبسوطى مىدهد ، و در پايان آن مىگويد :
« از آنچه گفته شد ، نتيجه مىشود كه : فضاهاى بسته ولى بىحدّ و مرز ، قابل تصوّرند .
هامش
- ، پس شدّت ميدان در سطح كره با افزايش شعاع آن زياد مىشود و سرانجام بىنهايت خواهد شد كه محال است . »
( 1 ) - « نسبيّت و مفهوم نسبيّت » اينشتين ، ترجمهء محمّد رضا خواجهپور ، ص 109 و 110