ولايت است ؛ و اين ولايت تكوينى و فطرى است كه خداوند به او داده است . و شاهد بر اين مطلب آنكه : اگر او را از عمل خود منع كنيم و بگوئيم : تو از فرزندت پاسدارى نكن ، و بچّهء تازه مولود خود را در بيابان رها كن ! او اين سخن را نمىپذيرد . يا مثلًا به آن گربه بگوئيم : اينچنين از بچّهات مراقبت و محافظت منما و او را از اين خانه به آن خانه نبر ! او قبول نمىكند . و اگر بر خلاف اين أمرى كنيم ( مثلًا به او بگوئيم : بچّهات را به لانه و آشيانهء دشمن ببر ! ) نيز نمىپذيرد .
اين مطلب دلالت مىكند بر اينكه : أفعال ولائى در موجودات ، ناشى از غريزه و فطرت آنهاست ، و آن هم لا يتغيّر و لا يتبدّل است .
ولايتى را كه بمقتضاى آيه شريفهء :
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
« 1 » ، مردان بر زنان دارند ، يك ولايت تكوينى و فطرى است ؛ زيرا كه مرد داراى عقلى قوىتر از قواى عاقلهء زن مىباشد . لهذا زن نسبت به او ضعيف بوده ، و در تحت هَيمنه و سرپرستى و عصمت اوست ؛ و بر عهدهء مرد است كه زن را نگاهدارى كند . و لذا او آمر است و اين مأمور ، او ناهى است و اين منهىّ ؛ و بايستى كه در جميع دستورات از او إطاعت نمايد .
ولايت عدول مؤمنين ، و فسّاق آنها در صورت فقدان عدول
و همچنين است ولايت عدول مؤمنين بر أموال غُيَّبْ و قُصَّرْ و أمثال اينها ، از مواردى كه ما معتقديم عدول مؤمنين بر آن ولايت دارند . زيرا كه آيه كريمهء :
وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
« 2 » « مردان مؤمن و زنان مؤمنه ، بعضى از آنها داراى ولايت به بعضى ديگرند » اين حقيقت را إعلان مىنمايد . و اين ولايت در عدول مؤمنين أقوى است ؛ براى اينكه ايمانشان قويتر و اتّقائشان بيشتر است . و همين يگانگى كه بين قلوب مؤمنين وجود دارد إيجاب مىكند كه در صورت عدم وجود ولىّ بالاتر مثل إمام و فقيه أعلم ، آنها بر يكديگر ولايت داشته باشند ، و از مؤمنينى كه ضعيف و ناتوان هستند و از عهدهء
هامش
( 1 ) صدر آيه 34 ، از سورهء 4 : النّسآء
( 2 ) صدر آيه 71 ، از سورهء 9 : التّوبة