آورده است
. أوّل : آيه شريفهء :
انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا
؛ همه بايد حركت كنيد چه بارتان سبك باشد ، چه سنگين ! حركت براى شما آسان باشد يا مشكل ! و جهاد كنيد در راه خدا با أموال و جانهاى خود .
دوّم : آيه شريفهء :
إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً
؛ و اگر نَفْر و كوچ به سوى جهاد نكنيد ، خداوند عذاب دردناكى بر شما مىفرستد !
سوّم : روايتى است از پيغمبر أكرم صلّى الله عليه و آله از طريق عامّه كه : مَنْ مَاتَ وَ لَمْ يَغْزُ . . . كسى كه بميرد و جنگ نكند و خيال جنگ را هم در نظرش نياورد ( حديث نفسِ جنگ هم نكند ) اين شخص بر شعبهاى از نفاق مرده است .
اين روايت را أبو داود در « سُنَن » خود نقل مىكند ، و بسيارى از صِحاح أهل تسنّن هم اين روايت را نقل مىكنند .
إشكال مرحوم صاحب « جواهر » اينست كه آيه :
انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا
، مربوط به غزوهء تبوك است . در غزوهء تبوك كه بدون شكّ بسيج عمومى بوده است ، پيغمبر إعلام كردند : أفرادى كه در مدينه هستند ، همه - غير از زنها و أفراد زمينگير و بعضى ديگر - بايد حركت كنند . و بديهى است كه آيه اختصاص به آن صورت خاصّ دارد و وجوبش براى همه و در همه حال نيست .
و همچنين آيهاى كه مىفرمايد :
إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً
، مربوط به همين جنگ است ؛ فلهذا آن سه نفر : كعب بن مالك و دو رفيقش كه نفْر نكردند ، مورد سخط خدا و پيغمبر واقع شدند . پيغمبر أكرم از آنها إعراض كرد و مؤمنين و مسلمين بعد از جنگ از آنها إعراض كردند و به آنها راه ندادند - داستان خيلى مفصّل است - تا اينكه آنها رفتند و گريهها كردند و چهل روز گذشت تا توبهء آنها مورد قبول واقع شد . و آيه :
وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا
« 1 » . . . راجع به آنهاست .
إشكال صاحب « جواهر » بر وجوب عينى بودن جهاد
إشكال مرحوم صاحب « جواهر » اينست كه : وقتى در قضيّهء شخصيّهاى
هامش
( 1 ) صدر آيه 118 ، از سورهء 9 : التّوبة