دستهء دوّم : أهل ذمّه هستند ؛ همچون : كليميان و مسيحيان و زردشتيان كه داراى كتاب بوده و به خداوند معتقدند ، ولى نظام إسلام را قبول ندارند ؛ أمّا بودن زير پرچم و ولايت إسلام را پذيرفتهاند و از قوانين آن إطاعت مىكنند ( خواه در كشور إسلام به دنيا آمده باشند ، خواه از خارج آمده و تقاضا نمودهاند كه در ذمّهء إسلام و در پناه پرچم إسلام بسر برند ) .
إسلام براى اين گروه از طائفهء غير مسلمان تعهّد مىكند كه جان و مال و ناموس و ديانت و فرهنگ و أدب آنها را حفظ كند ، و قوانين داخلى كشور را در ميان آنها إجراء نمايد ، و حقوقى هم براى آنان قائل گردد ، و آنها را در تمام شؤون تجارى و زراعى و صناعى و خدمات دولتى ، غير از پستهاى ولائى و رياست ، آزاد گذارد ، و همانند مسلمانان به آنها آزادى در تمدّن و فرهنگ بدهد .
و نيز آنها را از تجارتهاى محرّمه و ممنوعهء شرعيّه ، كه بر مسلمانها حرام است ، منع مىكند . و همچنين آنانرا از تحمّل وظيفهء سنگين دفاع از حريم دولت و جهاد و مرزدارى معاف داشته و اين وظيفه را بر عهدهء مسلمانان قرار مىدهد .
در أحكام عبادى آنان را آزاد مىگذارد ، ولى حقّ بناكردن كليسا و كنشت به آنها نمىدهد . در هر يك از أحكام ديات و قصاص و جرائح و قتل و سائر موارد تعدّى و تجاوز ، در رابطهء با مسلمين ، حقوقى براى آنها متناسب با خود جعل نموده است .
خون آنها را بدون قيمت و ارزش ندانسته و هدر ننموده است ؛ و بر أساس عقيدهء آنان به توحيد و عدم عقيدهء آنها به نبوّت و خاتميّت پيغمبر ، ديهء آنان را تقريباً به قدر عُشر دية مسلمان قرار داده است ؛ در حالتى كه أساساً براى مشركين ارزشى قائل نبوده و خون آنها را هدر شمرده است .
بنابراين ، اختلاف بين اين دو طبقه از أفرادى كه در سرزمين إسلام زندگى مىكنند ، و تقسيم آنها به مسلم و ذمّى از ضروريّات است ؛ و إشكال كردن و
ولايت فقيه در حكومت اسلام (فارسى) — صفحة 244
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٤٤