بزند .
و رسول خدا فرمودند : اين آيه را الآن جبرئيل آورد ، و ما أمرى را إراده كرديم ( و آن اين بود كه : دختر بايد برود و يك سيلى به عنوان قصاص به شوهرش بزند . ) ولى خداوند أمر ديگرى را إراده فرمود ؛ و آنچه خداوند إراده فرموده خير است . و بدين جهت قصاص برداشته شد ؛ و اين زن حقّ قصاص نسبت به شوهر ندارد .
عمومات حكم قصاص ، و تخصيص آن در مورد حبيبه : زن سعد بن ربيع
حال بايد ديد كه واقعاً آن كلام أوّل پيغمبر كه فرمودند : او حقّ قصاص دارد ، چه موقعيّتى داشته است ؟ و چگونه پيغمبر حكم كردند كه اين زن بايد برود و از شوهرش قصاص كند ، و بعد آيه بر خلاف آن آمد ؟
در اينجا ، هم حكم پيغمبر و هم حكم خداوند هر دو بجا و بموقع و درست بوده است ؛ و پيغمبر كه حكم كردند بايد قصاص كند ، به جهت إطلاقاتى است كه دربارهء قصاص داريم ، مانند :
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
« 1 » و همچنين آيات ديگرى كه دربارهء قصاص است ، مثل :
وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ
« 2 » ؛ و أمثال اينها .
زن مىتواند از شوهرش قصاص كند . در جراحاتى كه هر مردى بر زنى وارد كند - البتّه تا ثلث ديه - ديهء زن به اندازهء ديهء مرد است و بين مرد و زن تفاوتى نيست . ولى از ثلث ديه كه بگذرد و بالاتر برود ، ديهء زن نصف ديهء مرد است . اينك كه اين مرد به عيالش سيلى زده است ، اگر بناى ديه باشد ، مادون ثلث است . و علاوه ، او مىخواهد قصاص كند و حقّ قصاص هم دارد ، و مىتواند برود يك سيلى بزند .
هامش
( 1 ) آيه 179 ، از سورهء 2 : البقرة
( 2 ) قسمتى از آيه 45 ، از سورهء 5 : المآئدة