الشّيعة » و مرحوم حاج ميرزا حسين نورى در « مُستدرك الوَسآئل » و همچنين علماى ديگرى كه اين تفسير را معتبر مىشمرند و به رواياتش عمل مىكنند ؛ و بعضى هم آن را معتبر نمىشمرند ، و جزء مصادر خودشان قرار نمىدهند ، مگر بعضى از رواياتى كه خيلى روشن بوده و با عقل سازش داشته باشد و خلافى در آن نبوده و متنش مورد إمضاء باشد كه با اين شرائط آن را قبول مىكنند .
حال بايد تحقيق كنيم ببينيم مطلب چيست ؟ و أصل اين تفسير از كجاست ؟
بحث پيرامون تفسير حضرت هادى ، بنام « تفسير حضرت عسكرىّ عليه السّلام »
تفسيرى بنام حضرت عسكرىّ عليه السّلام در روايات معروف است كه آن را حسن بن خالد برقىّ ، برادر محمّد بن خالد و عموى أحمد بن محمّد بن خالد برقىّ ( صاحب كتاب « محاسن » ) نوشته است و يكصد و بيست جلد مىباشد ، و آن تفسير را روايت مىكند از حضرت إمام هادى علىّ النّقىّ عليه السّلام . ( حضرت هادى هم به عسكرىّ معروف بودند ؛ چون اين أئمّه را در ميان « عسكر » نگه مىداشتند و تمام آن لشكر مواظب آنها بودند ؛ لذا هم ايشان و هم حضرت إمام حسن عسكرىّ به « عسكرىّ » معروفند . ) و آن تفسير الآن هيچ در دست نيست ؛ و تفسير خيلى مفصّل و معتبرى بوده است و راويش هم كه حسن بن خالد برقىّ است ، شخصى ثقه و در سلسلة رُوات صحيح واقع است و بزرگان از أعلام هم او را توثيق كردهاند ؛ و جاى شكّ و شبهه نيست .
تفسير ديگرى است كه به همين نام معروف است و آن ، تفسير معروفى است كه تفسير سورهء « حمد » و مقدارى از سورهء « بقره » مىباشد . اين تفسير را كه يك جلد بيشتر نيست و چندين بار هم طبع شده است ، مرحوم صدوق روايت مىكند از محمّد بن قاسم جرجانى أسترآبادى ، از دو نفر ديگر كه آن دو نفر از پدرانشان ، و پدرانشان از حضرت إمام حسن عسكرىّ عليه السّلام روايت مىكنند . و اينك سخن در اين تفسير ، و رواياتى است كه در آن وارد شده است .
بعضى اين تفسير را با آن تفسير بواسطهء مناسبت و مشابهت لفظ عسكرىّ