در اين آيه مباركه مىفرمايد : پيغمبر به مؤمنين ، از اختيار و ولايتى كه آنها نسبت به خودشان دارند ، از تدبير و تصرّفى كه آنها در امور خود مىكنند ، از إراده و مَشيّتى كه در جميع أفعال و سكنات خود دارند ، ولايتش بيشتر است . يعنى أوّل پيغمبر و بعد إنسان . أوّل پيغمبر و بعد اختيار إنسان . أوّل پيغمبر است و بعد مشيّت و إرادهء إنسان . و اين ولايت به نحو مطلق است .
النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ
مطلب را تمام نمود . اين پيغمبر ولايتش به همهء مؤمنين از خودشان بيشتر است در هر أمرى از امور ، على نحو الإطلاق ، مثل :
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ .
از يك
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ
« 1 » ، چگونه اين فروع كثيره ، استنتاج مىشود و يك كتاب نوشته مىشود ؟ فقط از يك
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا
!
مى گويند : در باب عبادات و باب صلوة از كثرت و تضارب روايات براى فقيه إشكال پيدا شده و در كتاب بيوع از قلّت روايات ! اين كتاب « مكاسب » را كه مرحوم شيخ رضوان الله عليه نوشته است ، فقط بر روى إطلاق :
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ
و أمثال آن ، مانند آيه :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
« 2 » و آيه
: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ
« 3 » مى باشد ؛ و عمدهاش همين
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ
است ، و يكى دو روايت مانند : النَّاسُ مُسَلَّطُونَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ ، و الْمؤْمِنُونَ عِنْدَ شُرُوطِهِمْ ، و أمثال اينها . شما چگونه از إطلاق
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ
، استفاده كرده ، و شقوقى را جدا مىكنيد ! در
النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ
هم مطلب همينطور است . اين يك إطلاقى دارد ، و شما هر مقدارى كه دلتان مىخواهد از إطلاقش مىتوانيد تفريع فروع و استنتاج نتيجه كنيد .
هامش
( 1 ) . قسمتى از آيه 275 ، از سورهء 2 : البقرة
( 2 ) صدر آيه 1 ، از سورهء 5 : المآئدة
( 3 ) صدر آيه 29 ، از سورهء 4 : النّسآء