را حَكَم قرار بدهيد ! و ليكن نظر كنيد به مردى كه از خود شما ( شيعيان ) باشد : يَعْلَمُ شَيْئًا مِنْ قَضَآئِنَا ، يك مقدارى از قضاء ما را بداند ( قضاء يعنى حُكم ) او را ميان خود حَكَم قرار بدهيد ؛ من او را در ميان شما قاضى قرار دادم ؛ فَتَحَاكَمُوا إلَيْهِ ، بسوى او مراجعه كنيد . »
عين اين روايت را شيخ با همين سند ، و با همين متن در « تهذيب » آورده است ؛ با اين تفاوت كه بجاى لفظِ : قَضَآئِنَا ، قَضَايَانَا فرموده است . انظُرُوا إلَى رَجُل مِنْكُمْ يَعْلَمُ شَيْئًا مِنْ قَضَايَانَا « 1 » .
صدوق هم در « من لَا يحْضُرهُ الفقيه » با سند ديگر از أحمد بن عائذ ، از أبو خديجه ، اين روايت را از حضرت صادق عليه السّلام ، به عين اين متن روايت كرده است ، و او هم مانند « تهذيب » قضاياناآورده است « 2 » اين يك روايت كه از أبو خديجه نقل شد .
روايت ديگرى نيز از أبو خديجه نقل شده است كه چون بحث در هر دو روايت يكى است ، ما آن را هم بيان مىكنيم ، آنگاه روى آن دو بحث مىكنيم .
روايت دوّم أبو خديجه از « وسآئل الشّيعة » از شيخ طوسى از أبى الْجَهْم
روايت دوّم را شيخ حرّ عاملى از محمّد بن حسن ( شيخ طوسى ) با إسناد خود : از محمّد بن علىّ بن محبوب ، از أحمد بن محمّد ، از حسين بن سعيد ، از أبى الْجَهم ، از أبى خديجه آورده است .
قَالَ : بَعَثَنِى أَبُو عَبْدِ اللَهِ عَلَيْهِ السَّلامُ إلَى أَصْحَابِنَا فَقَالَ : قُلْ لَهُمْ : إيَّاكُمْ إذَا وَقَعَتْ بَيْنَكُمْ خُصُومَةٌ ، أَوْ تَدَارَى فِى شَىْ مِنَ الاخْذِ وَ الْعَطَآ ، أَنْ تُحَاكِمُوا إلَى أَحَدٍ مِنْ هَؤُلآء الْفُسَّاقِ ! اجْعَلُوا بَيْنَكُمْ رَجُلا قَدْ عَرَفَ حَلالَنَا وَ حَرَامَنَا ، فَإنِّى قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَيْكُمْ قَاضِيًا ؛ وَ إيَّاكُمْ أَنْ يُخَاصِمَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا إلَى السُّلْطَانِ الْجَآئِر « 3 » .
هامش
( 1 ) « تهذيب » ج 6 ، كتاب القضايا و الاحكام ، ص 219 ، حديث 8 ، شمارهء مسلسل 516
( 2 ) « من لا يحضره الفقيه » ج 3 ، أبواب القضايا و الاحكام ، باب 1 ، ص 1 و 2
( 3 ) « وسآئل الشّيعة » طبع أمير بهادر ، ج 3 ، كتاب القضآء ، باب 11 از أبواب صفات