« أبو خديجه در اين روايت مىفرمايد : حضرت صادق عليه السّلام مرا به عنوان رسالت و رساندن پيغام به سوى أصحاب ما ( جماعت شيعه ) فرستادند كه به آنها بگو : اگر در ميان شما خصومتى واقع شود ؛ أَوْ تَدَارَى ( تَدَارَأَ : أى دَفَعَ بَعْضُكُمْ بَعضًا ) يا اگر در ميان شما نزاع و تدافعى در خصومت پيدا شد كه : دَفَعَ بَعضُكُم بَعضًا ؛ مبادا در اين أخذ و عطائى كه شما ميخواهيد بكنيد و حقّ خود را بگيريد ، به سوى يكى از اين جماعت فُسّاق تحاكُم كنيد ! ( به اين فسّاق مراجعه نكنيد ! ) بلكه بين خودتان مردى را از آن كسانى كه حلال و حرام ما را مىداند ، حَكَمقرار بدهيد ؛ كه من او را ميان شما قاضى قرار دادم . و مبادا اينكه بعضى از شما با بعضِ ديگر مخاصمه كنيد و به نزد سلطان جائر برويد ! »
اين روايت را مرحوم كَنى در كتاب « قضاء « 1 » » و همچنين قسمتى از آن را مرحوم نراقى در « مستند » آورده است « 2 » ، أمّا مرحوم كنى بجاى « أَوْ تَدَارَى بَيْنَكُمْ فِى شىْءٍ » « تَرَادَى » ضبط نموده ، كه به معنى گفتگوى در كلام است « 3 » يعنى اگر اختلافى در ميان گفتار شما پيدا شد ، مبادا شما به سلطان جائر مراجعه كنيد .
اين دو روايت را صاحب « مستند » نقل كرده است ، و هر دو را هم از روايات صِحاح شمرده و سپس فرموده است :
وَ وَصْفُ الرِّوايَتَيْنِ بِعَدَمِ الصِّحَّةِ - مَعَ أنَّهُ غَيْرُ ضآئِرٍ عِنْدَنا مَعَ وُجُودِهِما فى الاصُولِ الْمُعْتَبَرَةِ ، وَ انْجِبارِهِما بالإجْماعِ الْمُحَقَّقِ وَ الْمَحْكىِّ مُسْتَفِيضًا وَ فِى « الْمَسالِكِ » : إنَّهُما وَ الْمَقْبولَةَ الآتِيَةَ مُشْتَهَرانِ بَيْنَ الاصْحابِ ، مُتَّفَقٌ عَلَى الْعَمَلِ بِمَضْمُونِهِما - غَيْرُ جَيِّدٍ . لِانَّ اولَيهُمَا رَواها فِى « الْفَقيهِ » عَنْ أحْمَدَ بْنِ عآئِذٍ ، عَن
هامش
القاضى و ما يَجوز أن يُفتى به ، حديث 6
( 1 ) كتاب « قضاء » حاج ملّا علىّ كنى ، طبع سنگى ، ص 12 و 13
( 2 ) « مستند الشيعة » ج 2 ، ص 516
( 3 ) در لغت آمده است : تَدَارَأ ، تَدَارُؤًا القومُ : تَدافَعوا فى الْخُصومَة ؛ و در « أقرب الموارد » دارد : تَرادَوْا بِالحِجارَة : تَرامَوْا بها ؛ و در « لسان العرب » آمده : رادَيْتُ ، لُغَةٌ فى دَارَيْتُ .