قَالَ رَسُولُ اللَهِ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ : حَلالٌ بَيِّنٌ ، وَ حَرَامٌ بَينٌ ، و شُبُهَاتٌ بَيْنَ ذَلِكَ ، فَمَنْ تَرَكَ الشُّبُهَاتِ نَجَى مِنَ الْمُحَرَّمَاتِ ، وَ مَنْ أَخَذَ بِالشُّبُهَاتِ ارْتَكَبَ الْمُحَرَّمَاتِ ، وَ هَلَكَ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُ .
« رسول خدا صلَّى الله عليه و آله ( و سلَّم ) فرمود : يك حلالى است روشن و آشكار ؛ و يك حرامى است روشن و بَيِّن ، و شُبُهاتى است بين اين دو . و كسى كه از شبهات اجتناب كند ، شبهات را ترك كند ، از محرّمات نجات پيدا كرده است ؛ و كسى كه شبهات را بجا بياورد ، مرتكب محرّمات خواهد شد مِن حَيْثُ لا يَعْلَمبدون اينكه خود بفهمد ، ناخود آگاه غَيرَ مُشعِرٍ بِالْهَلاكَهدر ورطهء هلاكت سقوط مىكند . »
إنسان براى اينكه در ورطهء هلاكت نيفتد بايد از شُبُهات هم اجتناب كند ؛ زيرا شبهات گرچه بَيِّنُ الغىّ نباشند ، و ليكن شُبهَه هستند . شُبهَه به چه معنى است ؟ به اين معنى كه ما نمىدانيم : حقيقتِ آن غىّ است ، يا رشد است ؟ ممكن است غىّ باشد ! پس اگر إنسان اجتناب نكند و آن را بجا آورد ، ممكن است كه در هلاكت واقع بشود ؛ زيرا فرض اينست كه فِيهِ رَيْبٌ ؛ و آنچه كه : فِيهِ رَيْبٌاست شايد مصادف با رشد نشود ، و ممكن است غىّ باشد و ما ندانيم . زيرا براى ما راه وصول به واقع در اين أمر بسته است و در آن رَيب و شُبهه داريم ، پس اگر به اين كار دست بزنيم ممكن است در مفسده بيفتيم ؛ كسى كه مايل نيست در مفسده بيفتد بايد از اين شبهه اجتناب كند ؛ و إلّا اگر اجتناب نكند و بجاى آورد ، با فرض اينكه شبهه است و با فرض اينكه فِيه رَيْبٌاست در غىّ خواهد افتاد وَ هَلَكَ مِن حَيثُ لا يَعلَم .
و حضرت صادق عليه السّلام بعد از اينكه خود بيان فرمودند : إنَّمَا الامُورُ ثَلَاثَةٌ : أَمْرٌ بَيِّنٌ رُشْدُهُ فَمُتَّبَعٌ ؛ وَ أَمْرٌ بَيِّنٌ غَيُّهُ فَمُجْتَنَبٌ ؛ وَ أَمْرٌ مُشْكِلٌ يُرَدُّ حُكْمُهُ إلَى اللَهِ عَزَّ وَ جَلَّ ، استشهاد كردند به كلام رسول الله كه رسول خدا هم همينطور فرمودهاند . و حقيقت مطلب را هم بيان فرمودهاند و غير از اين نيست .
ولايت فقيه در حكومت اسلام (فارسى) — صفحة 210
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢١٠