گرفت ، مجتهد بوده است و از روى اجتهاد خويش عمل كرده است ؛ و كار راست و صواب آن بود كه آنان را بكُشد و آنها را از بيخ و بُن ريشه كن سازد ؛ و دليل آوردهاند از أخبارى ساختگى و مجعول كه نه عقل و نه نَقل آن را جائز نميدانند .
از جمله آنكه : پس از آنكه رسول خدا فديه گرفت ، صبحگاهان عمر به نزد رسول الله ( صلّى الله عليه و آله و سلَّم ) رفت ، پس ناگهان ديد رسول خدا و أبو بكر گريه مىكنند . عمر به آنان گفت : چرا گريه ميكنيد ؟ ! اگر من هم اشك داشته باشم ، من هم گريه ميكنم ؛ و اگر نه به جهت بُكا شما تباكى مىكنم !
پس رسول أكرم ( صلّى الله عليه و آله و سلَّم ) فرمود : إِنْ كَادَ لَيَمَسُّنَا فِى خِلافِ ابْنِ الْخَطَّابِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ، وَ لَوْ نَزَلَ عَذَابٌ مَا أَفْلَتَ مِنْهُ إلَّا ابْنُ الْخَطَّاب « 1 »
« نزديك بود كه بر أثر مخالفت با عمر بن خطّاب ، عذاب عظيمى بما برسد ؛ و اگر عذاب نازل مىشد هيچكس از آن رهائى نمىيافت مگر پسر خطّاب . »
گفتند : خداوند اين آيه را نازل نمود :
ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ * لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
« 2 » . . . . لآيات .
« پيغمبر را چنين حقّى نيست كه أسير بگيرد تا اينكه زمين را از خون سرشار كند . شما عَرَض و متاع موقّتىِ دنيا را إراده داريد ؛ و خداوند آخرت را
هامش
( 1 ) « النّص و الاجتهاد » طبع دار النهج لبنان ، ص 243 ، از جزء أوّل « سيرهء نبويّه » دحلانىّ ، ص 512 نقل نموده است ؛ و به غير اين لفظ كه مفيد همين معنى است نيز در « سيرهء دحلانىّ » و « سيرهء حلبيّه » و در « البداية و النّهاية » ابن كثير نقلًا از هر يك از إمام أحمد ، و مسلم ، و أبو داود ، و تِرمذِىّ با إسنادشان به عُمَر بن خطّاب موجود مىباشد .
( 2 ) آيه 67 و 68 ، از سورهء 8 : الانفال