بودهاند ؛ و در آن رنجها و ناملايمات با رسول خدا مواسات مىكردهاند ؛ و ايشان را از روى إكراه بجنگ بدر بيرون آورده بودند - طبق گواهى خود رسول خدا بر اين مطلب - و رسول خدا در وقتى كه آتش جنگ فروزان بود مسلمين را از كشتن آنها منع كرد ؛ اينك چگونه كشته شوند در حالى كه أسير مىباشند ؟ و اگر نالهء عبّاس ( از محكم بستن در وثاق ) رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم را در قَلَق و اضطراب بيفكند تا به حدّيكه خواب را از ديدگانش بربايد ، گمان تو چيست به كشتن او صَبْرًا « 1 » بدون سببى كه إيجاب كشتن كند ؟ ! چرا كه عبّاس پيش از واقعهء بدر مسلمان شده بود ؛ و إسلامش را پنهان ميداشت به جهت حكمتى كه خدا و رسول او بدان راضى بودند ؛ و براى او و براى امّت مسلم ، مصلحت بود « 2 »
آية الله عامِلى ( ره ) أيضاً فرمايد : چون خداوند عزّ و جلّ بنده و رسول خود را در :
يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ
، در بَدْر بر مشركين ظفر داد ، و اسرا را نزد وى آوردند ؛ مسلمين دانستند كه : پيامبر بر آنها شفقت دارد باميد آنكه بعداً مسلمان شده و خداوند آنان را به دين خودش هدايت كند ، و در راه خودش و پيمودن سبيل حقّ آنها را موفّق گرداند - همچنانكه همينطور هم شد - و اين عبارت است از نُصْح و خيرخواهى براى خداى تعالى و براى بندگانش .
و ليكن رسول خدا مقرّر فرمود كه : با وجود عفوِ از ايشان ، از آنها فديه هم گرفته شود ؛ تا أوّلًا : آنها را از مقاومت در برابر پيامبر ضعيف كند ؛ و ثانياً : براى خود و مسلمين نيروئى در برابر ايشان إحداث شود ؛ و اين - در حقيقت - طريقى أصلح بود براى دو گروه ؛ و در آن نُصْح بود براى خداوند تعالى و براى
هامش
( 1 ) قتل صَبْر عبارت است از آنكه كسى را بدون آنكه بتواند از خود دفاع كند ، بر پا دارند و او را بكشند .
( 2 ) « النّص و الاجتهاد » طبع دوّم ، ص 238 تا ص 241 ، مورد 47 از موارد اجتهاد در برابر نصّ