داخلى و يا امور اجتماعى و خارجى ، امر دائر است ميان آنكه آلودگى و فساد بر نفست وارد شود يا بر غير ، آن آلودگى را براى نفس خودت مپسند كه ديگر قابل جبران نيست ! اگر در جائى ديدى امر به معروف و نهى از منكرى را كه مىنمائى مستلزم عصبانيّت و پريشان شدن افكار و درهم ريختن صفاى ذهن توست ، و اين ضررش براى تو بيشتر است از ضررى كه به وى در اثر إتيان آن جرم و جنايت وارد مىشود ؛ دست از اين كار بردار و پيرامون آن مگرد !
اين ضرر وارد در حكم نجاستى است كه بر نفس تو وارد مىشود ؛ چرا آن را بر خود مىپسندى ؟ ! بگذار ضرر بر ديگرى بخورد و وى نجس شود ! و خلاصهء امر ، طهارت نفس انسان بر هر چيز مقدّم است ، و انسان حقّ ندارد به جهت رعايت مصالح خارجيّه خودش را آلوده نمايد . زيرا تطهير و تزكيهء نفس در فعل و حال ، مورد طلب و سوال و مؤاخذه مىباشد ؛ امّا رسيدگى به امور اجتماعى و سعى در حوائج مردم و تدريس و كسب و امثالها امورى است كه در صورت امكان مورد بازخواست و بازپرسى واقع مىشود ، نه در هر صورت گرچه در شرائط غير ممكنه باشد .
در اين صورت اگر كسى ميداند و مىبيند در اثر وارد شدن در اين امور نفسش آلوده نمىشود و از ترقّى و تكامل و توحيد و ايمان و ايقان و اطمينان خاطر و سكون دل و انديشه باز نمىماند ، مسلّماً بر او لازم است كه به حوائج خلق خدا على قدر الإمكان قيام و اقدام نمايد ؛ و امّا اگر ديد كه دخول در اين امور مستلزم از كيسه خوردن است و سرمايههاى الهى را از دست دادن است ، يعنى مستلزم غفلت از خدا ، و گيج و منگ شدن در امور دنيا و زخارف آن و غوطه خوردن در عالم كثرات است ، در اين فرض بر او جائز نيست كه خود را بدين امور بفروشد و مبادله نمايد .
زيرا اوّلًا : كار خوب در خارج از شخص خوب سر مىزند ، يعنى از شخص
روح مجرد (يادنامه موحد عظيم و عارف كبير حاج سيد هاشم موسوى حداد) (فارسى) — صفحة 636
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٦٣٦