گمراهى گمراه در صورت هدايت يافتن شما ، به شما آسيبى نمىرساند . »
و أيضاً ميفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً
« 1 » « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، خودتان را و اهلتان را از آتش حفظ نمائيد ! »
و ثانياً : تمام عقلاى عالم اتّفاق دارند در دَوَران امر ميان ضرر قطعى بر خود انسان و يا بر غير انسان ، جلوگيرى آن ضرر را از خود مقدّم است از دفع ضرر از غير .
البتّه تمام اين مسائل در صورتى است كه ضرر وارد بر انسان بيشتر باشد از ضرر وارد بر غير و يا از منفعت حاصله براى وى . مثلًا شخصى اگر يك ميليون دينار ورشكست شد ، و تمام سرمايهء انسان هزار دينار است ، و ميدانيم اگر تمام آن را هم بدهد و در امر خيرِ رفع ورشكستگى وى بخواهد مؤثّر باشد ، مؤثّر نخواهد بود ، هزار دينار در برابر هزار برابر آن كارى نمىكند ، و علاوه بر آنكه بههيچوجه اثرى در رفع نگرانى و زندان مرد ورشكسته و يا آسايش خيال منسوبان او نمىكند ، خود اين شخص را خاك نشين نموده و عائلهاش را دستخوش فقر و تنگدستى و نگرانى مىنمايد ؛ در اين صورت بايد سرمايهء خود را براى خود نگهدارد ، و موجب ضرر وارد بر خود و عائلهاش نشود .
و امّا اگر شخصى ده هزار دينار ورشكست شد ، و تمام سرمايهء انسان هزار دينار است ، خوب است نيمى از آن را براى رفع ورشكستگى او بدهد . چرا كه يك بيستم از اين گرفتارى را مرتفع ساخته ؛ و ضرر واردهء بر خودش گرچه مسلّم است ، و ليكن موجب هلاكت اهل و عيال نشده ، آنها مىتوانند در خورد
هامش
( 1 ) صدر آيه 6 ، از سورهء 66 : التّحريم