هامش
- رفته است . امّا در اينجا اگر عمل كنم گرچه منجرّ به فوت شود ، اين عاقبت سوء را در پى ندارد . بخصوص آنكه ما براى حيات خودمان ، براى حيات شخصىمان - نه براى حيات نوع و براى حيات جامعه - خيلى اهمّيّت قائل مىشويم درحالىكه آن مقدار هم ارزش ندارد .
سوّم آنكه : هزينهء عمل به خارج چند صد برابر هزينهء عمل در داخل است ، و از هر راه بدست آيد ، بالاخره از صندوق اسلام كسر شده و به صندوق كفر و به خزانهء استعمار كافر افزوده شده است . چرا ما خودمان پيش قدم در اين مبادله گرديم ؟
چهارم آنكه : آخر ما خاك بر سران خود را مسلمان ميدانيم و اهل توحيد و قرآن مىپنداريم و حيات و ممات و نفع و ضرر را مستقيماً از جانب خدا ميدانيم . مگر ما در قرآن نمىخوانيم :وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ. ( آيه 107 ، از سورهء 10 : يونس )
« و اگر خداوند به تو ضررى برساند ، غير از ذات او هيچ موجودى را قدرت رفع آن نيست . و اگر براى تو خيرى را اراده نمايد ، هيچ موجودى قدرت ردّ فضل و رحمت او را ندارد . خداوند از خير و فضل خود به هر يك از بندگانش كه بخواهد مىرساند . و اوست صاحب غفران و رحمت خاصّه . »ما يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِكَ لَها وَ ما يُمْسِكْ فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ. ( آيه 2 ، از سورهء 35 : فاطر )
« رحمتى را كه خدا براى مردم بگشايد ، هيچ موجودى را توان بستن آن نيست . و رحمتى را كه خدا ببندد ، هيچ موجودى را توان رهائيش پس از بستن خدا نيست ؛ و اوست داراى مقام عزّت و استقلال و إتقان و استحكام . »وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كاشِفاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ. ( آيه 38 ، از سورهء 39 : الزّمر )
« و اى پيامبر اگر تو از اين مردم شرك پيشه بپرسى : چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است ؟ ميگويند : البتّه و البتّه الله آفريده است . به ايشان بگو : شما به من بگوئيد اگر خداوند نسبت به من ارادهء ضررى داشته باشد ، آيا مىتوانند اين موجودات مؤثّرهء غير از خدا در نزد شما ، جلوى ضرر وى را بگيرند ، و آن ضرر و گرفتارى را بر طرف كنند ؟ ! يا اگر خداوند نسبت به من ارادهء رحمتى و خيرى را داشته باشد ، آيا مىتوانند آنها جلوگير فيضان رحمت و ارسال خير او باشند ؟ ! بگو : خدا مرا بس است . اوست تنها كفايت كنندهء من كه