حكايت نمىكنند ) . پس البتّه چنين نيست ، و به زودى خواهيد دانست ( كه كثرات سراب است ) . و البتّه چنين نيست ؛ اگر شما به علم اليقين بدانيد ، هر آينه كثرات را ، جحيم و آتش سوزان دوزخ خواهيد ديد ! و سپس آن را به عين اليقين خواهيد ديد . و پس از آن ، از نعيمْ مورد سؤال و بازپرسى قرار خواهيد گرفت . »
اين آيات بسيار روشن بيان مىكند كه جحيم و آتش سوزان ، مشاهدهء كثرات عالم و غفلت از نور توحيد است ، ولى تا ديدهء باطن برهم بسته است اين معنى مكشوف نخواهد شد . و امّا چون پرده برافتد و علم اليقين به دست آيد ، معلوم مىشود كه آن حجاب كثرت چهها كرده است ! و چه جهنّم فروزان و آتش سوزانى را در بر داشته است !
فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ .
« 1 »
« ما پرده را از جلوى تو برداشتيم ، و در نتيجه چشم تو در امروز تيزبين است ( و حقائق و أسرار مخفيّه را ادراك مىكند ) . »
و چون همهء مردم در عالم كثرت آمدهاند ، بايد همه در جهنّم وارد شوند ! و آنان كه از كثرت بسوى توحيد سفر كردهاند ، از جهنّم بيرون مىآيند .
وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا * ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا
. « 2 »
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 22 ، از سورهء 50 : ق
( 2 ) آيه 71 و 72 ، از سورهء 19 : مريم