و اين بديها و زشتيها ، در اثر فكر خراب و تجرّى و گناه پيدا شده است ، و جايش جهنّم و دوزخ است كه بايد فقط در آن بسوزد و محترق شود و بگدازد ، و اين نسبتهاى دوبينى و دو روئى و شكّ و شرك ، و اين همه إسنادهاى ستم و ظلم به ذات اقدس حقّ ، همه محترق گردد . بهشت جاى پاكان است ، و جهنّم جاى ناپاكان .
هر كس در امتحانات و ابتلائات دنيا ، اقرار و اعتراف به توحيد حضرت حقّ كرد ، و هر كس به پاى مجاهده و صبر و استقامت ، پاى در مضمار عبوديّت حقّ نهاد ، و پردهء اوهام از جلوى ديدگانش برداشته شد و به مقام معرفت شهودى و وجدانى حضرت حقّ رسيد ؛ ديگر گنهكار نيست ، دربارهء او گناه و عصيان معنى ندارد . و هر كس اقرار و اعتراف وجدانى به وحدانيّت حضرت حقّ ننمود ، يا در سكرات مرگ ، و يا در قبر و برزخ ، و يا در حشر و صراط و ميزان و عرض و سائر مواطن بايد اقرار كند ؛ گرچه در دوزخ مىافتد و مىسوزد ، زيرا دوزخ محلّ طلب و جَذب اين آلودگيها و ناپاكيهاست . نَعوذُ بِاللهِ مِنَ الجَحيمِ وَ حَرِّها وَ شَهيقِها وَ زَفيرِها .
مؤمن و كافر هر دو ، دو مظهر خدا هستند ؛ مؤمن مظهر رحمت و كافر مظهر غضب . بهشت و دوزخ هر دو ظهور خدا هستند ؛ ظهور رحمت و ظهور غضب .
اگر با ديدهء حق بين نگريسته شود همه درست و صحيح و هر يك به جاى خود ، و اگر به ديدهء غير صحيح نظر شود در همهء عالم إشكال است . إشكال در عالم نيست ، بلكه در ديده و نظر است ، و با آتش
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٩٠