پروردگارشان در خشيت و ترس بودند و خدا را به جهت خدا عبادت مىنمودند ، و طبعاً از مخلَصين و مقرّبين مىباشند ؛ و اين دو بهشت متعلّق به دستهء پائينتر از آنهاست ، و آنان اصحاب يمين هستند كه خدا را يا به جهت ترس از جهنّم و يا به جهت طمع در بهشت عبادت مىكنند ؛ فلهذا اين دو بهشت كه نيز يكى از آنها برابر پاداش و ديگرى در اثر
وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ
است ، از جهت رتبه و منزلت از آن دو بهشت كمتر و پائينتر است .
مُدْهامَّتانِ .
« 1 »
« برگهاى درختان اين دو بهشت ، از شدّت طراوت و سبزى ، رنگشان به سياهى و پُر رنگى مىزند . » « مُدْهامَّةٌ » : مُدْهامِمَةٌ ، اسم فاعل از باب افعيلال از مادّهء دَهْم است . و دُهْمَة به رنگ سبزى گويند كه از شدّت سبزى مايل به سياهى شود ؛ و از همين قبيل است فَرَسٌ أدْهَمُ يعنى مايل به سياه رنگ . و ادْهَمَّ و ادْهَامَّ از باب افعِلال و از باب افْعيلال ، هر دو به يك معنى است ، يعنى مايل به رنگ سياه شدن . و اين رنگ در درختان ، ابتهاج و كمال رنگِ برگ است كه از شدّت طراوت سبزى آن مايل به سياهى ميگردد .
فِيهِما عَيْنانِ نَضَّاخَتانِ .
« 2 »
« در آن دو بهشت ، دو چشمه اى است كه هر دو مىجوشند و از مادّه و منبع ، فوران مىكنند . »
هامش
( 1 ) آيه 64 ، از سورهء 55 : الرّحمن
( 2 ) آيه 66 از سوره 55 : الرحمن