آيه نفى شده است همين پرسشهاى متعارف و مألوف است ؛ و نفى سؤال در اين آيه ، منافاتى با اثبات آن در آيه سورهء صافّات :
وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ
؛ و آيه واقع در سورهء حجر :
فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ
ندارد .
زيرا در روز قيامت ، مواقف مختلف است ؛ در بعضى جاها پرسش ميگردد ، و در بعضى جاها مهر بر دهانها زده مىشود و اعضاء بدن سخن ميگويند ؛ و در بعضى جاها با سيما و علائم و نشانهها شناخته ميشوند . « 1 »
سؤال از پيامبران و ائمه عليهم السلام
بايد دانست كه عموميّت سؤال از همه خلائق ، شامل سؤال از پيغمبران و امامان نيز مىشود . غاية الامر سؤال از امّتها راجع به كيفيّت اطاعتشان از آنهاست ، و سؤال از آنان راجع به كيفيّت تبليغ آنها و كيفيّت اطاعت امّتهاست .
در « كافى » از أبو على أشعرى از محمّد بن عبد الجبّار از ابن أبى نجران از أبى جميله از جابر ، از حضرت أبى جعفر عليهما السّلام روايت كرده است كه :
قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ : يَا مَعَاشِرَ قُرَّاءِ الْقُرْءَانِ ! اتَّقُوا اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِيمَا حَمَّلَكُمْ مِنْ كِتَابِهِ ! فَإنِّى مَسْؤُولٌ وَ إنَّكُمْ مَسْئُولُونَ ! إنِّى مَسْؤُولٌ عَن تَبْلِيغى ، وَ أَمَّا أَنْتُمْ فَتُسألُونَ عَمَّا حُمِّلْتُمْ مِنْ كِتَابِ اللهِ وَ سُنَّتِى . « 2 »
حضرت باقر عليه السّلام گفتند كه : رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمودند : اى جماعت
هامش
( 1 ) تفسير الميزان ج 19 ص 121
( 2 ) « اصول كافى » ج 2 ، ص 606