طول موقف حساب براى مجرمان است
حال بايد ديد چرا موقف حساب براى بعضى بسيار طولانى است ، و براى بعضى طولانى نيست ، و براى بعضى ابداً طول نميكشد ؟
عروج و صعود فرشتگان و روح به نزد خداوند عزّ و جلّ پنجاه هزار سال طول ميكشد :
تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ .
« 1 »
« ملائكه و روح بسوى خداوند بالا ميروند در روزى كه مقدار آن پنجاه هزار سال است » .
و اين مقدار به اندازهء پنجاه سال ربوبى است :
وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ .
« 2 »
« و بدرستى كه يك روز در نزد پروردگار تو مانند هزار سال است از سالهائى كه شما به شمارش در مىآوريد » . و بطور كلّى آيا زمان ادراك طىّ اين حقائق تفاوت مىكند ، يا نه ، تفاوت ندارد ؟
براى روشن شدن اين مطلب ، لازم است أوّلًا بدانيم زمان چيست ؛ و سپس در طول كشيدن و عدم آن بحث كنيم ؛
اقوال حكماء درباره حقيقت زمان
براى زمان فلاسفه و حكماء معانى مختلفى كردهاند .
شيخ الرّئيس : أبو على سينا در طبيعيّات « شفا » ، اقوال مختلفى از فلاسفه در واقعيّت و حقيقت زمان نقل كرده است ؛ بعضى زمان را مجرّدِ فرض ميدانند كه از حركت حوادث در عالم طبيعت پيدا مىشود .
و بعضى از حكماء از فهميدن حقيقت زمان اظهار عجز و ناتوانى
هامش
( 1 ) آيه 4 ، از سورهء 70 : المعارج
( 2 ) قسمتى از آيه 47 ، از سورهء 22 : الحجّ