ببينيم ترازوهائى كه با آنها اعمال انسان را در روز قيامت اندازه ميگيرند چه شكل است ؟ چون يكى از عوالمى را كه در پيش داريم عالم ميزان است ؛ بحثهائى كه در قيامت شد يكى بحث قيام انسان در پيشگاه پروردگار بود ؛ و يكى عالم عَرْض ؛ و يكى عالم حشر ، و يكى عالم نشر ، و سپس عالم نامه اعمال و تطاير كتب ، و بعد از آن عالم شهادت بود ، و عالم صراط ، و حالا نوبت عالم ميزان است ؛ و إن شاء الله تعالى بعداً به ترتيب عالم حساب ، و عالم جزاء ، و عالم اعراف ، و عالم شفاعت و عالم مياهِ اربعه و آب كوثر و كيفيّت جوشيدن چشمه كوثر ، و عالم بهشت و جهنّم و خلود بطور مفصّل بحث خواهد شد .
و براى آنكه عالم ميزان خوب مشخّص و مفهوم شود ، نيازمند به دو مقدّمه اى كه در عالم صراط گفتيم مىباشد ؛ و مقدّمه اوّل در اينست كه معناى ميزان چيست ؟ و آيا حتماً ميزانى كه در آنجا كار ميگذارند مانند ميزان و ترازوهائى است كه در دنيا كار ميگذارند و داراى دو كفّه است ؟ و يا آنكه ميزان به شكل ديگر است ؟
نيز در آن صورت روشن مىشود كه چرا در قرآن كريم ميفرمايد :
فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ
و يا
مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ
و نمىفرمايد : فَمَنْ ثَقُلَتْ حَسَناتُهُ و يا مَنْ ثَقُلَتْ سَيِّئاتُهُ .
امّا مقدّمه اوّل آنست كه الفاظى كه در لغت وضع شدهاند داراى معانى عامّه و كلّيّه هستند ؛ و ما دربارهء توضيح اين حقيقت در مباحث صراط مثال به چراغ زديم ؛ و خوب واضح شد كه چگونه