« و به تحقيق كه هر آينه ما انسان را در بهترين قوام و سازمان وجودى ايجاد كرديم ؛ و آفريديم ؛ و سپس او را در پائينترين درجاتِ سِفْل و پستى پائين آورديم » .
و از اينجا معلوم مىشود آنجائى كه از همه جا پستتر است بالا نيست كه سبك باشد ؛ بلكه جائى است كه از همه جا پائينتر است ؛ چون سِفْل در مقابل عِلْو است ؛ و به معناى مكان پائين است .
و بنابراين تمام چيزهائى كه ارزش معنوى ندارند ؛ پائين مىآيند ؛ و مكان بالا محلّ و مرتبه پاكان و محلّ و منزله پاكى و طهارت است .
و نيز در آيه قرآن داريم :
فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ
. « 1 »
« پس كف روى آب و روى سيل از بين ميرود ؛ و هيچ اثرى از آن باقى نمىماند ؛ و امّا آنچه به مردم فايده مىرساند ، در روى زمين باقى مىماند و مستقرّ مىشود و درنگ مىكند » .
پس چرا اعمال حسنه انسان كه در آن عالم ثقيل است و وزن دارد رو به بالا ميرود ؟ و اعمال سيّئه انسان كه در آنجا سبك است رو به پائين ؟ و چرا بخلاف اين عالم است ؟
براى اينكه اين عالم عالم مادّه است ؛ عالم مادّه واقعيّتش در بطن مادّه است ؛ و ترازوهائى كه در اين دنيا كار ميكنند چون ترازوى مادّى است ، و بر اساس قوّهء جاذبه زمين است ، و بر اين اصل اشياء
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 17 ، از سورهء 13 : الرّعد