و بنا بر آنچه گفته شد ، مرحوم مجلسى رحِمهُ الله روايت سعد خفّاف را اينگونه بيان مىكند كه : حقيقت أمير المؤمنين را كه در روز قيامت حركت مىكند انسان مىبيند كه حقيقت نماز آمده است ؛ و حقّاً حقيقت صلوة است ، حقيقت زكات است ، حقيقت صوم است ، حقيقت امر به معروف و نهى از منكر است ، يعنى تمام امر به معروفهائى كه در دنيا صورت ميگيرد هر كدام شبهه اى دارد ، يك رنگى دارد ؛ در هزار امر به معروفى كه تحقّق مىيابد آنكه صد در صد لِلّه و فى الله و مِنَ الله و إلَى الله باشد ؛ و هيچ شائبهء دخالت نفس نداشته باشد و انسان روحيّهاش ملكهء امر به معروف و نهى از منكر باشد ، اين مىشود همان مقام امام كه بالاتر از آن مقامى نميتوان تصوّر كرد . و بنابراين بسيارى از أخبار غامضه بدين بيان راه حلّ خود را پيدا ميكنند ، و حقّاً اين بيان مرحوم جَدِّ ما ، علّامه مجلسى بسيار پسنديده و شايان تقدير است .
و همچنان كه ائمّه عليهم السّلام زكوةاند ، و نمازند ، و حجّ و صوم و جهادند ، و قرآنند ، رواياتى كه دلالت دارد بر آنكه دشمنان ما فحشاء و منكرند و فساد و ظلماتند به همين قياس و مقارنهء تكوينيّه با اين آيات مباركات قرآن معنايش روشن مىشود ؛ چون بالاخره فحشاء حقيقتى دارد ، و در ميان مردم پخش شده است ؛ بعضى از افراد مركز فحشاء هستند و از آنها فحشاء به خارج سرايت مىكند ؛ و به زبان قرآن آنها وَقُود آتش هستند ، يعنى آتشگيرانهء جهنّم هستند كه جهنّم از وجود آنها ظهور مىيابد ؛ آن مىشود مركز فحشاء و مركز منكر و محور تاريكى و ظلمت .
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 304
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٣٠٤