عقول مجرّده و عقول مُفارقه و به تعبيرات مختلف ديگر نيز گفتهاند . آنها مقامشان بسيار عالى و احاطه شان بسيار گسترده است ؛ مانند جبرائيل و إسرافيل و ميكائيل و عزرائيل كه واسطهء فيض از ذات اقدس حضرت احديّت عزّ و جلّ به تمام عوالم هستند ، اينها وجودشان بسيار بزرگ و علمشان و قدرتشان نيز عظيم است .
بيان وظائف چهار ملك مقرّب پروردگار
مثلًا : ميكائيل در تمام لحظاتِ عالم دهر و زمان ، تمام عوالم را از جانب پروردگار روزى ميدهد . رزق ، خواه روحانى و معنوى و خواه صورى و ذهنى و خواه مادّى و طبيعى به دست اوست ؛ البتّه عمل او از خدا جدا نيست ، خداوند روزى ميدهد از دريچه و آئينه و شبكهء وجودى اين ملك مقرّب .
جبرائيل به عالمِ امكان ، فهم و علم و شعور ميدهد ، و به كائنات علم و شعور افاضه مىكند .
إسرافيل وظيفهاش بسط عالم حيات و زندگى است . زندگانى و حيات كرات آسمانى ، زندگى عالم مادّه ، زندگى عالم برزخ و قيامت ، زندگى طبع و مثال و نفس و عقل ، زندگى ماهىهاى دريا و پرندگان هوا و وحوش بيابان ، و بالاخره زندگى و حيات سراسر موجودات .
و نبايد تصوّر شود كه معناى حيات همانست كه در ابتداى امر ، موجودى مثلًا چون انسان زنده مىشود و يا مثلًا تخم مرغ تبديل به جوجه ميگردد و تخم ملخ و مورچه به صورت نوزاد بيرون مىجهند .
بلكه در هر لحظه و در هر آن ، حيات جديد و حيات بعد از