سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ
. « 1 »
از طرف خداوند به فرشتگان خطاب شود كه : « بگيريد او را ، و پس از آن در غل و زنجير در افكنيد ، و سپس او را در دوزخ به آتش اندازيد ، و پس از آن در سلسله و زنجيرى كه هفتاد ذراع طول دارد او را ببنديد ! »
و نيز از اين طبقه هستند ارواحى كه از طرف خداوند گماشته شدهاند بر ابرها و بارانها و درياها و كوهها و زمينها و معدنها و نباتات و غيرها .
طبقهء پنجم : أبعاد و أجرام هستند كه آن أسفل السّافلين و محلّ سقوط و هبوطِ پائين افتادگان ، و محلّ اقامت و زندگى متكبّران است .
بيان اجمالى حشر اين طبقات
و شرح اجمالى حشر اين طبقات آنكه : خداوند هيچ موجودى را بدون غرض و غايت نيافريده است و هيچ موجودى در عالم امكان نيست مگر اينكه فاعلى دارد و غايتى دارد ؛ و بعضى از موجودات كه طائفهء مركّبات هستند علّتهاى چهارگانه را دارند ، يعنى علاوه بر علّت فاعلى و غائى ، دو علّت صورى و مادّى را نيز دارا هستند ، و امّا موجودات امكانيّهء بسيطه فقط داراى علّت فاعلى و غائى مىباشند ، چون صورتشان همان ذاتشان است ، و البتّه مادّه هم كه ندارند .
و با دليل و برهان به اثبات رسيده است كه غايتِ اخير در فعل خداى تعالى فقط ذات مقدّس اوست و ذات او غايَةُ الْغايات است همچنان كه مَبْدَأ الْمَبادى است
هامش
( 1 ) . آيات 30 تا 32 ، از سورهء 69 : الحاقّة