حقائقش بر انسان طلوع كند ؟ آن خودسرىها و استكبارها و فرعونيّتها كه از انسان سر ميزده است و آن غفلتهائى كه در دنيا داشته و بر اساس آن تمرّد كرده و معصيت نموده ، با آن چهرههاى ملكوتى و حقيقى براى انسان منكشف گردد ؛ يعنى انسان خودش را با تمام أعمال خودش در طول مدّت عمر خودش يك جا ادراك كند .
شبههء آكل و مأكول بر مبناى أصالة المادّه استوار است
و با اين بيان ملاحظه مىكنيد كه شبههء آكل و مأكول چقدر سست و واهى است ! و چقدر از مرحلهء تحقيق دور است ! آن شبهه بر مبناى أصالة المادّه است ، و اصالت مادّه يعنى اينكه شيئيّت شىء بر مادّهء آن قائم باشد ؛ و اين كلام به اندازهاى سست است كه اطفال به آن مىخندند و بلكه حيوانات بدان اعتنائى ننموده و عبور مىكنند .
اگر قندى را در سركه بيندازيد و به كودك بدهيد ، ديگر نمىخورد با آنكه مادّه همان مادّه است ؛ آن طفل ميداند كه شيئيّت قند به صورت قند بودن است ، نه به مادّهء آن .
و اگر كاه و يونجهاى را به سركه آلوده كنيد ! حيوان ديگر نمىخورد ، چون آن حيوان به صورت توجّه دارد نه به مادّه .
إذ صورَةٌ بِصورَةٍ لا تَنْقَلِبْ * عَلَى الْهَيولَى الانْحِفاظُ مُنسَحِبْ
توضيح اشعار حكيم سبزوارى ( ره ) در ردّ شبههء آكل و مأكول
در روز بازپسين همهء اجساد و بدنها محشور مىشوند ، آكل و مأكول محشور مىشوند بتمامهما و كمالهما . شبههء آكل و مأكول بر اساس اصالت مادّه است ؛ مادّه چيزى نيست ، امر مبهمى است ، اسم ندارد ، تحصّل ندارد ، موجوديّت و شخصيّت ندارد ؛ بلكه حقائق اشياء به صورتهاى آنهاست و اين صورتها در روى مادّه