ظرف دهر و در عالم هستى و حقيقت ، تمام اينها را نگاهدارى مىكنند و از آن پاسدارى مىنمايند ، گرچه در نزد ما نَفاد و هلاكت پيدا كند و از بين برود ، امّا در پيش خداوند عالِم السِّرِّ و الخفيّات از بين نميرود .
آن عملى را كه ما انجام دادهايم ، از نزد ما پنهان شد ، امّا در نزد خداوند عليم و خبير حاضر است .
لا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ
. « 1 »
« از خداوند پنهان نمىشود ، به اندازهء سنگينى يك ذرّه در آسمانها و نه در زمين . »
مگر نمىفرمايد :
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ
. « 2 »
« هر چيز كه در نزد شماست خرابى و بوار و هلاكت شاملش مىشود ، و آنچه در نزد خداوند است باقى است . »
همين اعمالى را كه انجام ميدهيم دو صورت دارد و دو وجهه دارد : وجههء طبيعى و ظاهرى كه منسوب به ماست ، و وجههء ملكوتى و باطنى كه مال خداست .
وجههء ظاهرى پيوسته دستخوش هلاك و فناء و اضمحلال است ؛ ولى وجههء باطنى كه وجه اللهى است و ملكوتيست ، پيوسته ثابت و در عالم خارج عند الله متحقّق است .
تُبْلَى إذا غِطا زَمانِنا انْخَزَلْ * مَراتِبُ السَّيّالِ مَعْ كُلِّ عَمَلْ
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 3 ، از سورهء 34 : سبأ
( 2 ) صدر آيه 96 ، از سورهء 16 : النّحل