يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ .
« اى انسان تو با سختى و شدّت و تعب ، خود را بسوى پروردگار خودت ميرسانى و به شرف لقاى او خواهى رسيد . »
ما بالاخره بايد خود را از علائق دنيا خلع كنيم و به خلعت تجرّد و سعهء فضاى قدس مخلّع گرديم .
و در صورت عدم اختيار ، چون مرگ بر پيشانى تمام بشر نوشته شده و حركت از عالم مادّه و مدّت ، و ورود در عالم تجرّد ، يك سير تكوينى براى همه خواهد بود ، بنابراين همه ميرسند به صورتهاى أعمال ؛ چه سعيد و چه شقىّ ، چه مؤمن و چه كافر ، مشتركاً همه مىرسند به جائى كه وجودِ مجرّد خود را ادراك مىكنند .
و چون بطور مجرّد ادراك نمودند ، سيطره پيدا مىكنند بر تمام اعمالى كه انجام دادهاند ؛ و خودشان را ادراك مىكنند با تمام اعمالى كه انجام دادهاند ، با تمام ثوابها و با تمام عذابها .
نه اينكه تنها خودشان را مىبينند ، بلكه خود را مىيابند و ادراك مىكنند ؛ مثل اينكه ما در اين دنيا خودمان و أعمال خودمان را ادراك مىكنيم ، خود را مىيابند و وجدان مىنمايند ، با تمام كارها و با تمام نيّتها .
آنجا يك بهشت و جهنّمى است ؛ كدام بهشت و جهنّم از اين بالاتر كه آن صورتهائى كه اثر اعمال هستند بلكه نفس اعمال حسنه هستند با حقائقش بر انسان ظهور و بروز كند ؟ و آن اعمال زشت نيز با
هامش
آيه 6 ، از سورهء 84 : الانشقاق