اطمينان خاطر گفتهاند و به ظنّ و تخمين اكتفا ننمودهاند ؛ كما آنكه غير آنها اكتفاء به گمان نموده و لذا
رَجْماً بِالْغَيْبِ
براى آنان گفته شده است .
ابن عبّاس گويد : چون واو در اينجا ذكر شد ديگر تعداد و شمارش به پايان رسيد ، و بعد از آن ديگر شمارش كنندهء قابل توجّهى نخواهد بود ؛ و ثابت شد كه بنا بر قطع و ثبات ، آنها هفت نفر و هشتمى آنها سگ آنان بوده است - انتهى آنچه در « كشّاف » آمده است . « 1 »
و سوّم آنكه : آيه مباركهء :
وَ كَذلِكَ بَعَثْناهُمْ لِيَتَساءَلُوا بَيْنَهُمْ قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما لَبِثْتُمْ .
« 2 »
دلالت دارد بر آنكه چون خداوند آنان را بيدار نمود يك نفر از آنها گفت : چقدر درنگ كرده ايد ؟ گفتند : ما يك روز يا بعضى از يك روز درنگ كردهايم ! گفتند : پروردگار شما به مقدار درنگ شما داناتر است .
و چون فاعل دو گفتندها دو جماعت هستند ، و جماعت از سه نفر كمتر نيستند ؛ پس مجموع اين دو جماعت با آن يك نفر پرسش كننده نمىتواند از هفت نفر كمتر باشد . « 3 »
اسامى اصحاب كهف ، و محلّ كهف آنان
3 - اسامى اصحاب كهف :
هامش
( 1 ) « الميزان » ج 13 ، ص 287 و 288
( 2 ) نيمهء اوّل آيه 19 ، از سورهء 18 : الكهف
( 3 ) الميزان ج 13 ص 278