چنين گمان برديد و چنين پنداشتيد ، شما را از مقام و منزلت خود ساقط كرد و به پستى كشانيد و بالنّتيجه از زيانكاران شديد ! »
وَ إِذا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ السَّاعَةُ لا رَيْبَ فِيها قُلْتُمْ ما نَدْرِي مَا السَّاعَةُ إِنْ نَظُنُّ إِلَّا ظَنًّا وَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ
. « 1 »
« ( در روز واپسين به مردم كافر كه به جهنّم ميروند گفته مىشود : شما افرادى بوديد در دنيا كه ) چون به شما گفته مىشد : وعدهء خدا حقّ است و ساعت قيامت بدون شكّ و ترديد ميرسد ، در پاسخ مىگفتيد : ما نميدانيم كه ساعت قيامت چيست ؛ براى ما نسبت به اين موضوع پندارى بيش نيست ، و ما در اين امر صاحب يقين نيستيم ! »
وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ
. « 2 »
« و اكثريّتِ از مردمان مشرك پيروى نمىكنند مگر از گمان و پندار ؛ و حقّاً كه گمان ، انسان را از حقّ بى نياز نمىكند . و خداوند به آنچه آنها بجاى مىآورند داناست . »
إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ
. « 3 »
خطاب در اين آيه به مشركين است كه بتها چون لات و عُزَّى و
هامش
( 1 ) آيه 32 ، از سورهء 45 : الجاثية
( 2 ) آيه 36 ، از سورهء 10 : يونس
( 3 ) قسمتى از آيه 23 ، از سورهء 53 : النّجم