است و در كتب علميّه جا و موضع براى خود پيدا نمىكند .
در قرآن مجيد انكار منكرين معاد به عنوان مسألهء ظنّى بيان شده است :
وَ قالُوا ما هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ وَ ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
. « 1 »
« و چنين گفتند كه قضيّه و واقعهاى نيست مگر اين زندگانى و حيات دنيوى كه ما زندگى مىكنيم و مىميريم ، و ما را نمىميراند مگر دهر و طبيعت . و براى آنان پشتوانهء اين گفتارشان ، علم و دانائى نيست بلكه مجرّد ظنّ و گمان است . »
قرآن كريم فقط پيروى از يقين را معتبر مىشمارد
در بسيارى از آيات قرآن كريم پيروى انسان را فقط منوط به علم و يقين ميداند ، و از تبعيّت و پيروى امور مشكوكه و مظنونه جدّاً نهى ميفرمايد :
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا
. « 2 »
« و پيروى مكن از چيزى كه براى تو نسبت به آن علم و يقين نيست ! چون در روز قيامت ، گوش و چشم و قلب ، تمام اينها از آن پيروى ظنّى بازخواست مىشوند ، و مورد محاكمه و مؤاخذه قرار ميگيرند . »
وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ
هامش
( 1 ) آيه 24 ، از سورهء 45 : الجاثية
( 2 ) آيه 36 ، از سورهء 17 : الإسراء