و به فعليّتهاى مراتب استعداد سوق ميدهيم .
ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ .
شما را به مقام إحكام و استحكام خود رسانيديم ؛ و به درجهء شدّت و قوّت و بلوغ جوانى و نبوغ عقلى و احساسات ، و پيدايش و كمال قواى مفكّره و سائر قواى باطنه ، و قدرت و عظمت پيكرهء جسمانى از قواى ظاهره در آورديم . و خلاصه شما به مراحل فعليّت استعدادهاى خود رسيديد .
وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً .
و بعضى از افراد شما كسانى هستند كه قبل از پيرى مىميرند ؛ و بعضى ديگر كسانى كه به پستترين عيش و زندگى بازگشت مىكنند ؛ همهء قوا را از دست ميدهند ، و چنان پيرى و فرتوتى آنان را فراميگيرد كه هيچ چيز از بهجت و نشاط باقى نمىماند . و بعد از اين همه مراحلِ علم و دانش ، چنان نسيان بر او غلبه مىكند كه گوئى اصلًا چيزى را نميدانسته است .
مانند طفل شيرخوار كه او را در قِماط و قُنداقه مىپيچند و او را از قذارات نظيف مىكنند ، اين پير فرتوت و در هم شكسته را بايد پيوسته نظيف نمود . آن عظمت و قدرت ، و آن جنبش و حركت ، و آن احساس و رأفت ، و آن عقل و كياست ، و آن علم و بصيرت ، چنان طومار خود را در هم مىپيچند و خداحافظى ابدى نموده و ميروند كه ابداً اثرى از جاى پاى آنان باقى نمىماند .