هر عمل مؤمن ورود به نور ، و هر عمل كافر ورود به ظلمات است
الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
. « 1 »
پس از آنكه ميفرمايد : خداوند ولىّ كسانى است كه ايمان آوردند ، و آنها را از ظلمت داخل در نور مىكند ، ميفرمايد : « اولياءِ كسانى كه كافر شدند طاغوت است ، كه آن اولياء طاغوتى آنان را از نور داخل در ظلمت مىكنند ؛ و ايشانند اصحاب آتش كه در آن جاودانند . »
معلوم است كه مراد از نور و ظلمت ، اين نور و ظلمت طبيعى و خارجى نيست ؛ بلكه مراد نور و ظلمت معنوى و روحانى ، و انوار نفسانيّه و ظلمات نفسانيّه است كه پيوسته با ايشان قرين و ملازم است .
هر عملى كه مؤمن انجام دهد او را به عالم نور رهبرى مىكند ، و موجب ازدياد نورش ميگردد . و خداوند هم مربّى و مدبّر اوست ، تا اينكه او را در حريم امن و امان خود داخل كند .
و هر فعلى كه كافر و مُعرِض از خدا انجام دهد گامى به ظلمت برداشته است . افرادى كه به خود و به علوم تجربى خود متّكى بوده و چون خدا را با چشم بصَر نديدهاند و با علوم تجربى مشاهده نكردهاند و زير چاقوى جرّاحى لمس نكردهاند ، انكار نموده و يكسره در وادى انكار وارد شدهاند ، پيشوايان و مدبّران امور ايشان « طاغوت » است يعنى ذو الطّغيان : طغيان قدرت ، طغيان دانش ، طغيان مال و هوى و هوس .
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 257 ، از سورهء 2 : البقرة