كُلًّا نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ وَ ما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً
. « 1 »
هر كس هر چه بخواهد به او ميدهيم ؛ اگر كسى دنيا بخواهد ، به افرادى از آنان كه بخواهيم ميدهيم ، و اگر كسى آخرت بخواهد و دربارهء آن سعى و كوشش كند و با ايمان باشد ما به او ميدهيم . « و همه را مدد و كمك مىنمائيم ، چه اين دسته را و چه آن دسته را ؛ و عطاى پروردگار تو اى رسول ما ممنوع و مقيّد نيست . »
إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً
. « 2 »
« ما راه را به انسان نشان ميدهيم و او را بدان راه رهبرى مىكنيم ؛ انسان يا مىپذيرد و شاكر ميگردد ، و يا نمىپذيرد و كافر مىشود . » به اختيار يا راه بهشت و سعادت و يا راه جهنّم و شقاوت را مىپيمايد .
بنابراين از اين فقرهء آيه :
كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها
استفاده مىشود كه عدّه افرادى هستند كه در ظلمتند ، و نمىتوانند خارج شوند . ظلمت در دل آنها فرو رفته و در قلب آنها رخنه كرده است ؛ اعضاء و جوارحشان تاريك است . هر جا بروند ظلمت است ؛ در قبر ظلمت است ؛ سر از قبر برون آورند ظلمت است ؛ در حشر ، و در صراط ، و در ميزان ، و سائر مواقف ظلمت است ؛ و در تمام مواطن با ظلمت مواجهند .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى
هامش
( 1 ) آيه 20 ، از سورهء 17 : الإسراء
( 2 ) آيه 3 ، از سورهء 76 : الإنسان