مسرّت محض است ، و
فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ
« 1 » است .
در قيامت علوم و معارف الهيّهء مكتسبه همه با ما هست ، و قابل فراموش شدن نيست ، و قابل اشتباه و خطا و سهو نيست . آنجا حيات ، فوَران دارد ؛ لذّت و سرور و بهجت فوران دارد . عالم بسيطى است مملوّ از نور و اشراق .
وَ إِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ * وَ أَلْقَتْ ما فِيها وَ تَخَلَّتْ
« 2 »
.
« و زمين كشيده مىشود ، و آنچه در درون و شكم دارد بيرون مىافكند ؛ و خالى مىشود از هر ثقل و كثافتى . » زمين پاك و صاف ، روشن و هموار ميگردد .
الآن در داخل زمين ، غير از زمين چيزهاى بسيارى است ؛ اگر بخواهيم زمين را پاك كنيم و ماهيّت آن را از غير زمين ، مصفّى و پاكيزه نمائيم بايد هر چه غير از زمين است بيرون بريزيم .
نفس بايد از آلودگىها پاك گردد تا به نور خدا منوّر شود
نفس انسان هم همينطور است ؛ بسيارى چيزها در نفس هست كه غير از حقيقت آنست ؛ مار هست ، عقرب هست ، حيوانات درنده هست ، صُوَر شيطانى هست ، خيالات و أوهام هست ، آرزوهاى بى اساس و بى أصالت هست .
اينها همگى در نفس انسان صف كشيده و آمادهء رزم و نبرد با
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 71 ، از سورهء 43 : الزّخرف
( 2 ) آيه 3 و 4 ، از سورهء 84 : الانشقاق