مراجعت نمايند - چگونه در آستان زندگى آنان فرود آمد امرى كه آمدن آن را باور نداشتند و به تمام معنى جاهل بودند ( يعنى علامتهاى مردن و نشانههاى جان سپردن ) ، و فرا گرفت آنان را از فراق و وداع دنيا آنچه كه از آن در ايمنى و امان بودند ، و وارد شدند بر آخرت با ملاحظه و مشاهدهء آن با وعدههائى كه داده شده بودند . بنابراين آنچه وارد شد بر آنها از شدائد و سختىهاى موت و عذابهاى بعد از موت در وصف نگنجد .
دو چيز ناگهان با هم در آنها پديدار گشت ، يكى سكرات و بيهوشى مرگ و ديگرى پشيمانى و حسرت از دست دادن فرصت و موقعيّت تهيّهء زاد و توشهء سفر آخرت . و اين سكرات به اندازهاى شديد بود كه از ورود آن ، اعضاء و جوارحشان سست شده و رنگهاى سيما و بدن آنها تغيير كرد . سپس مرگ لحظه به لحظه شروع كرد به زياد شدن و پيكر آنها را فرا گرفتن ، پس بين او و گفتارش جدائى و بريدگى پيدا شد ( و زبان از كار افتاد ولى هنوز چشم و گوش از كار نيفتاده ) ؛ و تحقيقاً كه او در ميان اهل خود مىباشد و با ديدگانش مىبيند و با گوشهايش مىشنود ، عقلش نيز تمام و صحيح است و ادراكاتش بجا و به موقع است .
در اين حال در عالمى از فكر فرو ميرود كه در چه چيزهائى عمر گرامى خود را به باد داده ، و به چه چيزهائى روزگار پر بهاى خود را به پايان رسانيده است . و بخاطر مىآورد اموال خود را كه چگونه انباشته ، و در راه بدست آوردن آن دقّت و تأمّل نكرده و سرسرى
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 273
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٧٣