« براى سه منظور دنبال علم مرو : براى آنكه با آن خود نمائى كنى ، و براى آنكه با آن افتخار كنى ، و براى آنكه با آن مجادله بنمائى ! و براى سه منظور هم علم را رها مكن : ميل به نادانى ، و كم ارزش شمردن علم ، و حيا نمودن از مردم ! و علمِ محفوظ و دست نخورده مانند چراغى است كه بر روى آن سرپوش بگذارند . »
حضرت امام صادق عليه السلام در اين عبارات در صدد آن است كه بفهماند : طلب علم بايد به جهت ارزش خود علم باشد ، و به جهت بهره بردارى امَّت . بنابر اين اگر علم را براى خودنمائى ، و يا مباهات ، و يا جدال تحصيل كنند آن علم نه به فراگيرندهاش ثمرى مىرساند و نه به مردم . بلكه طالب علم در اين صورت خود زيان مىبيند و به امّت نيز زيان مىرساند .
همچنان كه ترك كردن علم به خاطر دوست داشتن جهل ، و بى ارزش دانستن علم ، و استحياى از مردم كاشف است از حماقت . و در حيائى كه آدمى را بر صفت رذيله وادارد و از فضائل دور كند خيرى وجود نخواهد داشت . و انتفاع مردم از علم به انتشار علم است ، و فائدهاى از چراغ برنخيزد هنگامى كه بر روى آن ظرفى را واژگونه بنهند . »
و به سبب نفاست علم است كه امام عليه السلام بر طلب علم تحريض و ترغيب نموده است اگرچه بدست آوردن آن مستلزم مؤونهء سنگين گردد ، و فرموده است :
اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِخَوْضِ الْمُهَجِ وَ شَقِّ الْلُّجَج « 1 » .
« تحصيل علم كنيد اگرچه به ريختن خون دلها ، و به شكافتن گردابها و لجّههاى عظيمهء آبهاى دريا و پيمودن درياها و اقيانوسها باشد . »
و از آنجائى كه نفوسى كه داراى علم هستند متفاوت مىباشند ، حضرت نهى مىكند كه علوم را از مردمان غير أهل فراگيرند و مىفرمايد :
هامش
( 1 ) « اصول كافى » ج 1 ص 35 حديث پنجم .