كرده است . »
و گاهى ديگر مىفرمايد : اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ تَزَيَّنُوا مَعَهُ بِالْحِلْمِ وَ الْوَقَارِ ! « 1 »
« در طلب علم باشيد ، و با فراگرفتن آن خود را أيضاً با حِلْم و وقار زينت كنيد ! »
در اينجا مىبينيم امام عليه السلام اقتصار بر ترغيب و تحريض بر علم ننموده است بلكه آنان را تشويق فرموده و وادار كرده است تا خود را به صفت حلم و وقار زينت بخشند . بلكه با صفت تواضع علمشان را بياميزند ، همانطور كه در يكى از كلماتش فرموده است :
وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ تُعَلِّمُونَهُ الْعِلْمَ ، و تَوَاضَعُوا لِمَنْ طَلَبْتُمْ مِنْهُ الْعِلْمَ ، وَ لَا تَكُونُوا عُلَمَاءَ جَبَّارِينَ ، فَيَذْهَبُ بِاطِلُكُمْ بِحَقِّكُمْ ! » « 2 »
« تواضع كنيد نسبت به شاگردانتان ، و تواضع كنيد نسبت به معلِّمانتان ! و نبوده باشيد علماى متكّبر مستكبر جبّار خودخواه ، تا باطل شما غلبه كند و حقّ را از شما بزدايد ! »
و حقّاً چه نصيحت دقيقى است ، و چه تعليم عالى مرتبهاى ! زيرا علم تا مقرون با فروتنى نبوده باشد نه به خود انسان و نه به مردم سودى نمىبخشد . و در آن صورت مردم از صاحب تكبّر متنفّر مىگردند ؛ آنگاه جبروتيّت نفس ، آن مقدار حقّى را كه با انسان است از ميان مىبرد .
و امام عليه السلام به طالبين علم ارشاد فرموده مىگويد :
وَ لَا تَطْلُبِ الْعِلْمَ لِثَلَاثٍ : لِتُرَائِىَ بِهِ ، وَ لَا لِتُبَاهِىَ بِهِ ، وَ لَا لِتُمَارِىَ بِهِ . وَ لَا تَدَعْهُ لِثَلَاثٍ : رَغْبَةٍ فِى الْجَهْلِ ، وَ زَهَادَةٍ فِى الْعِلْمِ ، وَ اسْتِحَياءٍ مِنَ النَّاسِ . وَ الْعِلْمُ الْمَصُونُ كَالسِّرَاجِ الْمُطْبَقِ عَلَيْهِ . » « 3 »
هامش
( 1 ) « اصول كافى » ج 1 ، ص 36 حديث اوّل .
( 2 ) « مجالس » شيخ صدوق ، مجلس هفدهم و « بحار الانوار » ، طبع حروفى ج 2 ، ص 41 حديث دوم .
( 3 ) « بحارالأنوار » ج 17 ص 270 .