اطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنْ مَعْدِنِ الْعِلْمِ ، وَ إيّاكُمْ وَ الْوَلَايِجَ فَهُمُ الصَّادُّونَ عَنِ اللهِ « 1 » .
« علم را از معدنش طلب كنيد ، و از كسانى كه علم را به خود چسبانيدهاند و به ظاهرشان آراستهاند ولى علم ، به باطن و درونشان نرسيده است اجتناب نمائيد ، زيرا كه آن جماعت راه خدا را بر روى مردم مىبندند و قاطعان طريق خدا مىباشند ! »
ما با شهود و عيان مىيابيم كه شاگرد از روح استادش تَغَذِّى مىكند و متعلّم از جان و نفس معلِّم اخذ مىكند و با تعاليم استاد سير و سيراب مىگردد . بنابراين اگر استاد گمراه باشد شاگرد به گمراهى نزديك مىشود ، و اگر استاد راه يافته و هدايت شده باشد شاگرد نيز به هدايت قريب مىگردد . زيرا غريزه مُحاكات در نفوس شديد است بالاخصّ ميان نفس شاگرد كه نسبت به استادش جنبهء پذيرش و انفعال دارد ، و استادش نسبت به او جنبهء القاء و فعل .
امام جعفر صادق عليه السلام تنها ترغيب و سفارش أكيد بر طلب علم ندارند ، بلكه از شاگردان و متعلّمان مىخواهند تا وقتى كه علم را آموختند به پيرو آن عمل را به كار بندند . و مىفرمايد :
تَعَلَّمُوا الْعِلْمَ مَا شِئتُمْ أنْ تَعَلَّمُوا فَلَنْ يَنْفَعَكُمُ اللهُ بِالْعِلْمِ حَتَّى تَعْمَلُوا بِهِ ، لِانَّ الْعُلَمَاءَ هَمُّهُمُ الرِّعَايَةُ ، وَ السُّفَهَاءَ هَمُّهُمُ الرِّوَايَةُ . » « 2 »
« فرا بگيريد علم را به هر قدر كه بخواهيد فرا بگيريد . اما بدانيد كه : علم به شما منفعتى نمىرساند تا زمانى كه آن را به كار بنديد ! به جهت آن كه همّت و غايت مقصود و منظور علماء آن است كه مراعات پياده كردن علوم را در نفوس خود بنمايند ، و امّا سفهاء همّت و مرادشان حفظ كردن و بيان نمودن و روايت كردن آن است براى دگران ! »
هامش
( 1 ) كتاب زيد زرّاد كه از اصول معتبره است .
( 2 ) « بحار الانوار » ، ج 2 ص 37 حديث پنجاه و چهارم .