براى عامّهء مردم خير خواهند و از هر راهى كه بيابند به سوى آن ساعى و كوشا مىباشند ، و هر كجا بوده باشند ايشان را راهنمايان ، ارشاد كنندگان ، رهبران ، و نجات دهندگان خواهى يافت !
علم دين بر دو نوع است : إلهامى و كَسبى . علم كسبى در آن خطا و صواب و غلط و صحيح واقع مىگردد . و خطاى عالِم و غلط وى بازگشتش به خطا و غلط تمام عالَم مىباشد . به علت آنكه مردم در احكام و حلال و حرام تابع علماء هستند . و خداوند - جلّ شأنه - از مردم طلب نمىكند مگر عمل به همان شريعتى كه نازل فرموده ، و احكامى كه تشريع كرده است .
بنابراين چارهاى نيست كه در ميان مردم عالمى وجود داشته باشد كه خطا و غلط و سهو و نسيان در او راه نيابد تا بتواند مردم را به آن شريعت نازلشدهء از جانب خدا و به آن احكام تشريعشدهء از ساحت او ارشاد نمايد تا آنكه امَّت در دامهاى خطا و ريسمانهاى اغلاط گرفتار نگردند . و اين امر امكان پذير نيست مگر آنكه علم عالم وحى و يا الهام خدا بوده باشد .
و از اينجاست كه حتم و لازم است تا علم أنبياء و أوصياء آنان علم ايحائى و يا علم الهامى بوده باشد تا بالنّتيجه خودشان و امَّتهايشان را از وقوع در خطا به واسطهء خلاف واقع مصون دارند .
و خداوند متعال يك شريعت فرستاده است نه شريعتهاى متعدّده ، و در هر واقعهاى يك حكم آورده است نه احكام عديده ، و براى جميع امَّت در هر عصرى يك مرشد قرار داده است نه ارشاد كنندگان مختلفه . و ليكن ما در امروزه بالعيان شريعتهاى عديدهاى را مىيابيم كه هر يك از آنها داراى مُشَرِّعى بخصوص مىباشد نه شريعت واحدهاى كه داراى يك تشريع كننده بوده باشد . و در هر واقعهاى احكام متعدّدهاى را مىيابيم نه يك حكم وُحْدانى را . و در هر عصرى ارشادكنندگانى را مىيابيم كه با هم تخالف دارند و هر كدام از آنها دگرى را طرد و رد مىنمايد بلكه بعضى ، بعضى را تكفير مىنمايند و برخى از برخى دگر تبرّى مىجويند ، نه ارشاد
امام شناسى (فارسى) — صفحة 24
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٤