مىدهد و مىگويد : محال است خداوند امر به اطاعت از ولىّ جائر و حاكم ظالم بنمايد .
شيعه ولايت رسول خدا و أئمهء طاهرين عليهم السلام را از ولايت فقيه عادل جامع الشَّرائط جدا مىكند ، و از آيات قرآن و سُنَّت ، ميزان و معيار و محدودهء هر يك را مشخّص مىسازد .
منطق شيعه اين است كه : در آيه مباركهء
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ .
« 1 » « اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيامبر و صاحبان امر ولايت خودتان را . » اطاعت خدا عبارت است از اطاعت كتاب خدا و احكام كلّيّهاى كه خداوند در آن نازل فرموده است مثل وجوب نماز . و اطاعت از رسول اوَّلًا عبارت است از احكام جزئيّهاى كه رسول تشريع مىكند مثل كيفيّت نماز از ركعات و شرائط و موانع آن ، و ثانياً اوامر وِلائى او كه راجع به اجتماع و حكومت مسلمين است مثل امر به جهاد .
و لهذا چون رسول خدا تشريع احكام كلّيّه ندارد و آن مختصّ به خدا مىباشد ، اطاعت از خدا و اطاعت از رسول خدا كه تشريع كنندهء احكام جزئيه است با تكرار لفظ اطاعت آمد و گفته شد خدا را اطاعت كنيد ، و رسول را اطاعت كنيد ! و أمّا اطاعت از اولوالأمر فقط در ناحيهء امور ولائى و اجتماعى مسلمين مىباشد ، زيرا ائمّه عليهم السلام حقِّ تشريع را ندارند گرچه در امور جزئيه باشد ، ولى چون با رسول خدا در وجوب اطاعت اوامر ولائيّه شريك مىباشند ، در يك سياق و بدون تكرار لفظِ اطاعت ، اطاعت آنها را با رسول خدا واجب شمرد و فرمود :
وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ .
اين بحث در ناحيهء ولايت رسول الله و ولايت امامان و مقدار و ميزان آن بود . « 2 » و
هامش
( 1 ) آيه 59 از سورهء 4 : نساء .
( 2 ) خلاصه و محصّلى است از بحث حضرت استاد بزرگوارمان : علّامهء طباطبائى در تفسير « الميزان » در ذيل تفسير اين آيه مباركه ، ج 4 ، از طبع آخوندى ص 412 .