و عبد المَلِك گفت : و من از زمانى كه از شما جدا شدم ، در اين آيه فكر كردهام :
يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ
. « 1 » و نتوانستم همانند آن را بياورم !
و أبو شاكر گفت : و من از وقتى كه از شما جدا شدم در اين آيه فكر كردهام :
لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
. « 2 » و نتوانستم مثل آن را بياورم .
و ابن مُقَفَّع گفت : اى ياران من ! اين قرآن از جنس كلام بشر نيست ، و من از هنگامى كه از شما مفارقت نمودهام در اين آيه فكر كردهام :
وَ قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي وَ غِيضَ الْماءُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
. « 3 » و به مقصود نهايى آن نرسيدم ، و نتوانستم مانند آن را بياورم .
هِشام گفت : در همين بين كه ايشان مشغول گفتگو بودند امام جعفر صادق عليه السلام به آنان مرور كرد و گفت :
قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً
« 4 »
آن گروه ، بعضى به بعض ديگر نگريستند و گفتند : لَئِنْ كَانَ لِلإسْلَامِ حَقِيقَةٌ لَمَا انْتَهَت
هامش
( 1 ) آيه 73 از سورهء 22 : حج « اى گروه مردم ! مثلى زده شده است گوشتان فرا داريد . آنان كه شما سواى خدا پرستش مىكنيد نمىتوانند مگسى را بيافرينند و اگرچه با هم مجتمع گردند . و اگر مگسى از آنان چيزى را بربايد نمىتوانند آن را از او بگيرند پس ضعيف هستند پرستندگان و پرستيده شدگان . »
( 2 ) آيه 22 ، از سورهء 21 : أنبياء : « اگر در آسمان و زمين خدايانى غير از الله بودند تحقيقاً آن دو فاسد مىشدند . »
( 3 ) آيه 44 از سورهء 11 : هود : « و گفته شد : اى زمين آبت را فروبكش ! و اى آسمان از باريدن دست بردار ! و آبها فروكش كردند ! و امر خدا به انجام پيوست ! و سفينهء نوح بر فراز كوه جودى آرام نشست ! و گفته شد : دورباشِ لعنت براى گروه ستمگران است . »
( 4 ) آيه 88 از سورهء 17 : اسراء : « بگو : اگر هر آينه انس و جنّ با هم گرد آيند براى اين كه مثل اين قرآن را بياورند ، نمىتوانند مثل آن را بياورند گرچه بعضى پشت و كمك كار يكدگر گردند . »