جداگانه گفتهاند : اگر چنين مدَّعى شويم كه : اين نهضت علمى اخير را جعفر صادق به وجود آورده است درست گفتهايم . و بر همين مطلب مستشار عَبد الحليم جُندى مصرىّ در كتاب خود : « الإمام جعفر الصّادق » تصريح دارد و ذكر دليل مىنمايد .
آن امامى كه متقدِّمين و متأخِّرين از معرفتش فروماندهاند ، و انگشت حيرت به دندان مىگزند ، و قلباً و فكراً و قولًا مقام شامخ و والاى او را ارج مىنهند ، و به مقام امامت مطلقهء او به طورى كه پاسدار دين پيامبر ، و سند متين كتاب آسمانى باشد ، اقرار و اعتراف دارند .
قرار داد چهار زنديق براى مقابله با قرآن
شيخ أبو منصور أحمد بن على بن أبى طالب طَبَرْسِى روايت مىكند از هشام بن حكم كه گفت : ابن أبى العَوْجاء ، و ابو شاكر ديصانى زنديق ، و عبد المَلِك بصرى و ابن مُقَفَّع در بيت الله الحرام اجتماع نمودند ، و به حُجَّاج مسخره مىكردند ، و به قرآن طعنه مىزدند .
ابن أبى العَوجاء گفت : بيائيد تا هر كدام از ما رُبْعى از قرآن را نقض كند ، و ميعاد ما سال آينده در همين موضع باشد ! در اينجا با هم گرد مىآئيم در حالى كه همهء قرآن را نقض كردهايم . زيرا در نقض قرآن ، إبطال نبوّت محمّد است ، و در ابطال نبوّت او إبطال اسلام و اثبات مدّعاى ما خواهد بود .
همه با هم پيمان نهادند ، و بر اين مهمّ اتّفاق كردند ، و از يكديگر متفرّق گرديدند . و چون سال ديگر بهم رسيد در بيت الله الحرام مجتمع گشتند ، و ابن أبى العوجاء گفت : از روزى كه ما از هم جدا شديم من در اين آيه فكر كردهام :
فَلَمَّا اسْتَيْأَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا
« 1 » و در فصاحت آن و جميع معانى مستفادهء از آن نتوانستم از نزد خود چيزى ضميمه كنم تا با آن برابرى كند ، و بنابراين فكر و مشغوليّت در اين آيه ، مرا از تفكّر در ما سواى آن بازداشت .
هامش
( 1 ) آيه 80 از سورهء 12 : يوسف : و چون برادران او ( بنيامين ) از پذيرفتن خواهش خود ( در ارجاع بنيامين از مصر به كنعان ) مأيوس گشتند ، با هم براى مشورت سرّى خلوت نمودند .