علوم دنياهاى ديگر
ديگر از پرسشهائى كه از جعفر صادق عليه السلام كردند اين بود كه پرسيدند : چه كسى را مىتوان داناى مطلق دانست ؟ ! و در چه موقع آدمى احساس مىكند همه چيز را آموخته است ؟ !
جعفر صادق عليه السلام گفت : اين پرسش را بايد به دو قسمت تجزيه كنيد و هر يك را جداگانه از من بپرسيد !
قسمت اوّل كه مىتوانيد از من بپرسيد اين است كه چه كسى را مىتوان داناى مطلق دانست ؟ !
در جواب شما مىگويم : جز ذات خدا ، داناى مطلق وجود ندارد و محال است از ابناى بشر كسى داناى مطلق باشد . براى اينكه علم آنقدر وسعت دارد كه كسى نمىتواند به همهء دانستنيها پى ببرد و لو هزارها سال عمر كند و در تمام آن مدّت طولانى مشغول تحصيل باشد . شايد بعد از هزارها سال عمر كردن به تمام علوم اين جهان واقف شود . امّا در ماوراى اين جهان دنياهاى ديگر هست ، و در آن دنياها علومى وجود دارد و آن كه تمام علوم اين جهان را آموخته اگر وارد دنياهاى ديگر بشود جاهل است ، و بايستى شروع به تحصيل نمايد تا اينكه از علوم آن دنياها واقف شود .
اين است كه جز ذات خدا ، داناى مطلق وجود ندارد . براى اينكه هرگز فردى از ابناى بشر نمىتواند از تمام دانستنيها برخوردار شود .
شاگردان جعفر صادق عليه السلام قسمت دوم سؤال را مطرح كردند و از او پرسيدند : چه موقع انسان از علم غنى مىشود ؟ !
جعفر صادق عليه السلام گفت : جواب اين پرسش شما در اولين پاسخ داده شده و گفتم كه اگر انسان هزارها سال عمر كند ، و پيوسته مشغول تحصيل باشد تمام دانستنيها را فرا نخواهد گرفت .