علّت شد كه حضرت امام صادق عليه السّلام با كمال فراغت بال به شرح و بسط و تفسير و تأويل علوم مختلفهء سر نگشاده دست بزنند ، و براى شاگردان خود و غير آنها مطالب بسيط و مجرّد را بياورند ، و دُرهاى شاهوار يتيم را كه احدى بدانها دسترسى نداشت ، به رايگان بر طالبان دانش و اربابان علم و فهم و كياست و درايت نثار كنند .
و بر همين اساس است كه برخى گفتهاند : علت تمذهب شيعه به مذهب جعفرى و تسميهء آن بدين اسم از همين مناسبت مىباشد كه آن حضرت در زمان طولانى توانستهاند روايات بسيارى را بيان كنند ، و لهذا مذهب به اسم جَعْفَرى مسمّى گرديده است .
با تأمّل به دست مىآيد كه : اين وجه نبايد درست بوده باشد . نفس كثرت روايات ، مذهب را اختصاص نمىدهد . از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام هم روايات بسيار است ، و بناءً عليه مذهب شيعه را مذهب باقرى نگفتهاند . برخى گفتهاند : پايه گذارى مذهب اماميّهء اثنا عشريّه چون در عصر آن حضرت قوام يافت ، و متكلّمين دربارهء ولايت و امامت دوازده امام معصوم در آن ايَّام به ظهور آمدند ، و قواعد و اسُس ولايت را استحكام بخشيدند ، بدين جهت است كه مذهب به جعفرى موسوم گشت .
اين سخن همچنين نادرست است . چرا كه اصول ولايت طبق روايات در هر زمانى مذكور ، و در روايات مشروح بوده است . و بيان و تفصيل بيشترى در ايّام آن حضرت موجب تسميهء تشيّع به مذهب جعفرى نمىگردد .
توضيح اين مطلب آن كه : مذهب اسم مكان و به معنى محل رفتن است . عرب مىگويد :
الْمَذْهَبُ إلَى الْمَاءِ وَ إلَى الْكِلاءِ « راه به سوى آب و گياه » الْمَذْهَبُ إلَى شَرِيعَةِ الشَّطِّ « راه به سوى آبشخوار رودخانه » . و چون راه به سوى وصول به دين اسلام داراى طرق متفاوتى گرديد ، و هر كدام از علماى عامّه براى خود راهى را به سوى دين جستند همچون مذهب حَنَفى ، و مذهب مالِكى ، و مذهب حَنْبَلى ، و مذهب
امام شناسى (فارسى) — صفحة 248
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٤٨