هامش
جعفر صادق عليه السّلام اشتباه است به جعفر كاذب . و اين گفتار خطاهائى و أغلاطى را بردارد .
اوَّلًا معروف قبل از رحلت امام رضا عليه السّلام وفات يافته است ، چگونه مىتواند ادراك زمان جعفر كذَّاب را بكند ؟ ! و ثانياً صريح كلماتشان آن است كه : وى از جعفر بن محمد عليهما السّلام روايت كرده است ، و جعفر ثانى پسر محمد نيست و متّصف به صدق و ملقّب به راستى و درستى نبوده است همچنان كه اين مطلب صريح مىباشد .
بارى بعضى از مورّخين ، مرگ معروف را در سنهء دويست ، و بعضى در سنهء دويست و يك ، و بعضى در سنهء دويست و چهار ضبط نمودهاند و العِلْم عند الله تعالى . ( تمام شد كلام « تنقيح المقال » )
از آنچه گفته شد به دست آمد كه : معروف كرخى از أعلام پويندگان راه خدا و منقطعين به سوى اوست . و عدم ذكر اصحاب ما وى را در كتب رجاليّه ، به همان سببى است كه مامقانى ذكر فرموده است ، و يا به واسطهء عدم اهتمام علماء ظاهر به علوم باطنيّه آن طور كه بايد او را أرج ننهادهاند ، و حتّى مامقانى هم وى را از حِسَان شمرده است ، نه از صِحَاح ، با آنكه بايد او را از أعاظم اصحاب عَدْل و ثَبْت و يقين بداند .
و عجب از آن افسانهء ساختگى و دروغ پرداختگى است كه با چه لطائفالحِيَلى نظير أمْرٌ دُبِّرَ باللَّيْلِ در صدد برآمدهاند تا او را از اصحاب جعفر كذّاب به شمار آورند ! ! !
سُبْحَانَ اللهِ لَيْسَ هَذَا إلَّا بُهْتَاناً عَظِيماًوَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ .و نيز از بيان ما واضح گرديد كه : معروف بن خَرَّبوذ مَكِّى است و معروف بن فيروز كرخى بغدادى مىباشد . و هر دو از أجلّه و أعلام هستند . رحمة الله عليهما رحمةً واسعةً
- [ 1 ] بعضى گفتهاند : پدرش فيروز ، و بعضى فيروزان گفتهاند ، و بعضى على دانستهاند . -
- [ 2 ] بعضى گفتهاند : سنهء 201 و بعضى سنهء 204 -
- [ 3 ] در « منتهى الآمال » ج 2 ص 81 در احوالات حضرت امام صادق عليه السّلام گويد : مؤلِّف گويد : امّ فَرْوَه چندان مجلّله و مكرَّمه بود كه به سبب آن از حضرت امام صادق عليه السّلام گاهى به ابن المكرَّمَة تعبير مىكردند . -
- [ 4 ] در « كشف المراد » طبع صيدا سنهء 1353 مطبعهء عرفان ص 249 در بحث امامت در شرح قول خواجه نصير الدّين : و تميّزه بالكمالات النّفسانيّة و البدنيّة و الخارجيّة كه آن را وجه بيست و پنجم از وجوه خواجه در استدلال بر امامت شمرده است ، در اواخر بحث گويد : و قد نشروا من العلم و الفضل و الزّهد و التَّرك للدّنيا شيئاً عظيماً حتّى إنّ الفضلاء من المشايخ كانوا يفتخرون -