دوم از طريق سيّد أجلّ .
بلكه مىتوان گفت : حتماً قائل حَدَّثنا هم عميد الرُّؤساء ممكن است بوده باشد ، و هم ابن سَكون به سه دليل :
اوّل گفتار ميرزا عبد الله افندى كه خِرّيت فنّ رجال و درايه است . او مىگويد : الْحَقُّ عِنْدِى أنَّ الْقَائلَ بِهِ كِلَاهُمَا . « 1 »
دوم گفتار محدّث جزائرى كه وى نيز از مفاخر علماء متتبّعين ما محسوب مىگردد . او مىگويد : وَ كِلاهُمَا حَسَنٌ لِمَا يَظْهَرُ مِنْ كُتُبِ الإجَازَاتِ مِنْ أنَّهُمَا يَرْوِيَانِ الصَّحِيفَةَ الشَّرِيفَةَ عَنِ السَّيِّدِ الأجَلِّ « 2 » .
سوم شهادت مجلسى اوّل ملّا محمد تقى در ضمن بعضى از اجازات خود كه فرموده است : و رَواه علىُّ بن سَكون عن السَّيِّد الأجلِّ . « 3 »
جائى كه اينها مىگويند : در كتب اجازات ما وارد است كه : هر دو نفر آنها على بن سكون و عميد الرُّؤساء صحيفه را از سيّد أجَلّ روايت نمودهاند ، در اين صورت انحصار جزم به گويندهء حدَّثنا به يكى از آنها غير ديگرى مجوّزى ندارد .
بنابراين گويندهء حَدَّثنا كه راوى صحيفه مىباشد ، دو نفر مىباشند ، نه يك نفر مجهول .
ثالثاً - بسيارى از أعلام و أعاظم علماى شيعه بدون واسطه خودشان صحيفهء كامله را از سيِّد أجَلّ روايت كردهاند ، و بنابراين ، روايت آن از سيّد أجلّ منحصر به عميد الرُّؤساء و ابن سَكون نمىباشد .
و با دقت در مشيخه و اجازات كتاب « بحار الأنوار » كه حقّاً حاوى مطالب نفيسه اى است اين مرام مشهود مىگردد ، و ما اينك در اينجا به برخى از آنها اشاره مىنمائيم :
هامش
( 1 ) شرح صحيفه مير داماد ، ص 45 ، در تعليقه .
( 2 ) شرح صحيفهء محدّث جزائرى ، ص 3 .
( 3 ) « بحار الأنوار » ، ج 110 ، ص 63 .