علت مهاجرت شيخ طوسى از بغداد به نجف اشرف
بايد دانست كه : در همين سنه بود كه شيخ طوسى : أبو جعفر محمّد بن حسن شيخ الطَّائفة الحقّة المُحِقَّة به نجف اشرف رهسپار شد . چون محل اقامت و توطّن شيخ همچون استادش : سيّد مرتضى در كَرْخ بغداد بود ، و ليكن چون رئيس الرُّؤساء وزير القائم بالله كه مرد خبيث و زشت فطرتى بود يكى از رؤساى شيعه را كه ابو عبد الله بن جُلَّاب بود كشت ، و قصد داشت شيخ را نيز بكشد ، شيخ از بغداد به نجف گريخت . خانهء شيخ را غارت كردند ، و كتابخانهاش را آتش زدند .
نجف اشرف در آن اوان ، شهر رسمى نبود ، امّا به واسطهء هجرت شيخ در سنهء 443 تا 460 كه شيخ رحلت كرد ، كم كم مركز تعليم و تدريس گرديد و سپس فضلاء و طلّاب بدانجا روى آوردند ، و تا زمان ما كه قريب يك هزار سال مىگذرد ، از حِلّه و نجف بزرگانى برخاستهاند .
گويا دعاى سيّد مرتضى در شعر خود كه مىگفت :
وَ لَوِ اسْتَطَعْتُ جَعَلْتُ دَارَ إقَامَتِى * تَلْكَ الْقُبُورَ الزُّهْرَ حَتَّى اقْبَرَا « 1 »
« و اگر من مىتوانستم خانهء اقامت خود را در كنار آن قبرهاى تابناك و درخشنده قرار مىدادم و در آنجا مىماندم و درنگ مىنمودم تا مرا در قبر بگذارند » دربارهء شاگردش مستجاب شد ، و شيخ طوسى در نجف اشرف توطّن كرد و در همانجا هم كه منزل او بود و در ضلع شمالى خارج از صحن مطهّر واقع است به خاك سپرده شد . تولد شيخ در سنهء 385 هجريّهء قمريّه ، و ارتحالش در سنهء 460 بوده است .
اين داستان را آورديم تا بدانيد : مظلوميّت شيعه فقط به جرم گفتار حقّ در طول تاريخ تا چه حدّ بوده است .
گفتن حَىَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَل جزء اذان مىباشد ، و سنّىها هم معترفند كه آن را عمر بن خطّاب از اذان حذف نمود و بجاى آن الصَّلَوةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْم قرار داده شد .
هامش
( 1 ) از جملهء غديريّهء شيواى اوست كه علّامهء امينى در « الغدير » ج 4 ص 262 تا ص 264 آورده است .